Мудофаа вазирларининг "қора қисмати": Грузиянинг собиқ вазири коррупцияда айбланиб қамалди

Грузия сиёсий элитаси ва мудофаа тизими навбатдаги йирик коррупцион зарбани қабул қилиб олди. Мамлакатнинг собиқ мудофаа вазири Жуаншер Бурчуладзе прокуратура билан процессуал келишувга эришганидан сўнг суд ҳукми билан 3 йиллик реал қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Аввалроқ бошқа бир жиноят иши бўйича аллақачон судланган собиқ вазир ва унинг қариндоши Васил Мхеидзе бу гал янги пора олиш иши бўйича тергов билан муросага боришга мажбур бўлган. Энг ҳайратланарлиси, ушбу ҳукм орқали Грузия замонавий тарихида қамоққа ташланган собиқ мудофаа вазирлари сони нақ беш нафарга етди — улардан уч нафари Михаил Саакашвили даврида, икки нафари эса амалдаги «Грузия орзуси» ҳокимияти даврида армияни бошқарган эди. Хўш, Жуаншер Бурчуладзе қанча пора олишда айбланди, унинг қариндошини қандай жазо кутмоқда ва нима сабабдан Грузияда мудофаа вазири лавозими тўғридан-тўғри қамоққа олиб борувчи «лаънатланган кресло»га айланиб улгурди?

Прокуратура билан битим: 5 йиллик жазо, 3 йил қамоқ ва 1 миллион лари жарима

Суд томонидан собиқ юқори мартабали амалдорга нисбатан қонуний жазо тайинланди:

• Процессуал келишув тузилди: Жуаншер Бурчуладзе ва унинг қариндоши Васил Мхеидзе пора олиш бўйича янги очилган жиноят иши доирасида ўз айбини тан олиб, прокуратура билан тергов битими имзолади;

• Бурчуладзега 5 йиллик ҳукм: Собиқ вазирга жами 5 йил озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди — унинг 3 йилини у ҳақиқий қамоқда ўтайди, қолган 2 йили эса шартли жазо деб ҳисобланади;

• 1 миллион ларилик улкан жарима: Қамоқ муддатидан ташқари, Бурчуладзе давлат ғазнасига 1 миллион лари (қарийб 383,1 минг доллар) миқдорида катта жарима тўлаши шарт;

• Қариндошга ҳам жазо муқаррар: Васил Мхеидзе 4 йил-у 2 ой муддатга озодликдан маҳрум этилди (шундан 1 йил-у 2 ойи ҳақиқий қамоқ, 3 йили шартли) ҳамда 100 минг лари (38,3 минг доллар) жаримага тортилди.

Грузия мудофаа вазирларини қувган «қора қисмат»: Панжара ортидаги 5 нафар генералиссимус

Грузияда мудофаа вазирлиги пости мамлакат сиёсатидаги энг хавфли лавозимлардан бири бўлиб қолмоқда. Ҳозирга қадар қўлга олинган беш собиқ вазир хронологияси қуйидагича:

• Ираклий Окруашвили (2004–2006): Саакашвили даврининг энг машҳур ва баҳсли вазирларидан бири, кейинчалик мухолифатга ўтиб, бир неча бор ҳибсга олинган ва судланган;

• Георгий Барамидзе (2004 йилда қарийб 6 ой): Мудофаа идорасини қисқа вақт бошқарган, турли сиёсий ва ҳарбий можаролар марказида бўлган;

• Бачо Ахалая (2009–2012): Қаттиққўл бошқарув, маҳбусларни қийноққа солиш ва мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш бўйича кўплаб жиноий ишларнинг бош қаҳрамонига айланган;

• Ираклий Гарибашвили (2019–2021): «Грузия орзуси» даврида вазир ва кейинчалик Бош вазир бўлган, турли коррупцион суриштирувлар ва даъволар остида қолган;

• Жуаншер Бурчуладзе (2021–2024): Армияни уч йил бошқарган, истеъфога чиққанидан кўп ўтмай йирик коррупция ва пора иши бўйича суд залидан тўғри панжара ортига йўл олди.

Ҳарбий бюджет ва коррупция: Армия нима учун нишонда?

Сиёсий экспертларнинг фикрича, мудофаа вазирларининг кетма-кет жиноий жавобгарликка тортилиши тизимдаги бир нечта омил билан боғлиқ:

• Улкан молиявий оқимлар: Мудофаа соҳаси мамлакат бюджетининг энг катта қисмини оладиган ва харидлари кўпинча давлат сири остида яшириладиган энг ёпиқ тузилма ҳисобланади;

• Ҳокимият алмашгандаги қасос ва тозалашлар: Ҳар бир янги сиёсий тўлқин аввалги раҳбарларнинг ҳарбий шартномалари ва давлат харидларини синчковлик билан ковлаб чиқишни одатга айлантирган;

• Ички сиёсий интизом сигнали: Бурчуладзенинг қамалиши амалдаги ҳукумат ҳатто ўз жамоасидан чиққан собиқ раҳбарларни ҳам молиявий жиноятлар фош бўлганда ҳимоя қилмаслиги ҳақидаги қатъий жамоатчилик мессежи бўлиши мумкин.

Жуаншер Бурчуладзенинг 3 йиллик қамоқ ҳукми ва миллионли жаримаси Грузияда қонун олдида ҳеч кимнинг дахлсиз эмаслигини кўрсатиш баробарида, ҳарбий лавозимларнинг юқори коррупцион хавфини яна бир бор исботлади.

Сизнингча, Грузияда беш нафар мудофаа вазирининг кетма-кет қамалиши ҳақиқий коррупцияга қарши кураш натижасими ёки навбатдаги сиёсий тозалаш ва қасос амалиёти? Ҳарбий харидлар ва мудофаа бюджети устидан жамоатчилик назоратини ўрнатиш мумкинми? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Грузиядаги ушбу шов-шувли суд ҳукми таҳлилини барча таҳлил ихлосмандларига улашинг!