Саудия хусийларга қарши Британиядан ҳарбий ёрдам сўради: Лондон катта урушга кирадими?

Яқин Шарқда вазият яна энг юқори кескинлик нуқтасига етди — Ямандаги қонли қарама-қаршилик минтақавий чегаралардан чиқиб, глобал савдо ва энергетика хавфсизлигига таҳдид сола бошлади. Нуфузли «Bloomberg» агентлиги хабардор манбаларга таяниб тарқатган шов-шувли маълумотга кўра, Саудия Арабистони ҳукумати Ямандаги «Ансор Аллоҳ» (хусийлар) шиа ҳаракатининг кутилмаган шиддатли ҳужумларини қайтариш ҳамда ўз нефть инфратузилмасини ракета зарбаларидан ҳимоя қилиш мақсадида расмий Лондондан тўғридан-тўғри ҳарбий ва дипломатик кўмак сўраб мурожаат қилди.

Британия Бош вазири Энди Бернем эса кенг кўламли ҳарбий амалиётларга аралашиш борасида ҳали якуний қарорга келгани йўқ, бироқ ҳозирча Саудия заминига ҳарбий маслаҳатчиларни юборишга розилик билдирган. Британиялик экспертлар ва маслаҳатчилар Энди Бернемга хусийларнинг Боб ал-Мандаб бўғози устидан тўлиқ назорат ўрнатиши жаҳон кема қатнови ва халқаро иқтисодиёт учун даҳшатли фалокат келтириб чиқаришини қатъий таъкидламоқда. Бу орада хусийлар Қизил денгиз бўйидаги муҳим ҳудудларни, жумладан йирик Ал-Моҳа портини эгаллаб улгурди.

Хўш, Саудия Арабистони нега Ғарб кўмагига муҳтож бўлиб қолди, Лондоннинг Яқин Шарқдаги янги ҳарбий қадами қандай оқибатларга олиб келади ва Боб ал-Мандаб инқирози жаҳон бозорига қандай зарба беради?

Риёзнинг Лондондан сўрови: Нефть объектлари ва тезкор ҳарбий кўмак

Саудия Арабистонининг Британияга йўллаган шошилинч мурожаати тафсилотлари:

• Ҳарбий ва дипломатик ёрдам чорлови: «Bloomberg» маълумотига кўра, Британия Бош вазири Саудия томонидан Эрон қўллаб-қувватлаётган гуруҳнинг шиддатли ҳужумини тўхтатиш бўйича расмий талабнома олган;

• Нефть тармоқларини ҳимоялаш: Риёз ўз миллий хазинаси ва жаҳон бозори учун муҳим бўлган нефть конлари ҳамда қайта ишлаш заводларини хусийларнинг учувчисиз қурилмалари ва қанотли ракеталаридан мудофаа қилишда Британиядан замонавий ҳарбий куч сўрамоқда;

• Бош вазирнинг иккиланиши: Буюк Британия Бош вазири Энди Бернем тўғридан-тўғри ҳарбий интервенцияга киришишга шошилмаяпти ва ҳозирча Саудия Арабистонига фақат тажрибали ҳарбий маслаҳатчилар корпусини йўллаш билан чекланмоқда.

Боб ал-Мандаб бўғози: Жаҳон савдосини фалаж қилиши мумкин бўлган хавф

Британия ҳукумати маслаҳатчилари энг ёмон сценарийлардан огоҳлантирмоқда:

• Глобал кема қатнови таҳдид остида: Экспертлар Бош вазирга агар «Ансор Аллоҳ» кучлари стратегик Боб ал-Мандаб бўғозини бутунлай ўз назоратига олса, бу халқаро юк ташиш тизимида ҳалокатли таназзулни келтириб чиқаришини тушунтирди;

• Жаҳон иқтисодиётига навбатдаги зарба: Сувайш каналига кирувчи асосий денгиз дарвозасининг ёпилиши ёки хусийлар назоратига ўтиши нефть ва маҳсулот нархларининг глобал миқёсда кескин кўтарилишига олиб келади;

• Стратегик Ал-Моҳа порти бой берилди: Сўнгги бир ҳафта ичида хусийлар Яманнинг жануби-ғарбида тезкор юриш қилиб, Қизил денгиз соҳиллари ва стратегик муҳим ҳисобланган Ал-Моҳа портини қўлга киритгани вазиятни янада оғирлаштирди.

Урушнинг янгидан аланга олиши: Сано аэропортидаги шок зарба

Минтақадаги вазиятни кескинлаштирган воқеалар хроникаси:

• Июль ойидаги зарба: Ямандаги вазият жорий йилнинг июль ойи ўрталарида тубдан ёмонлашди — ҳукуматпараст кучлар Эрондан хусийлар раҳбарияти делегациясини олиб келаётган самолёт Сано аэропортига қўнаётган лаҳзада ҳужум уюштирди;

• Уруш эълон қилиниши: «Ансор Аллоҳ» ҳаракати мазкур ҳужумда тўғридан-тўғри Саудия Арабистонини айбдор деб билди ва ўз назоратидаги ҳудудларнинг қамали тўлиқ бекор қилинмагунча Риёзга қарши уруш ҳолати давом этишини расман эълон қилди;

• Ҳарбий мувозанатнинг ўзгариши: Хусийларнинг тезкор олдинга силжиши минтақадаги кучлар нисбатини ўзгартириб, Араб коалицияси ва Ғарб давлатларини мураккаб дипломатик ва ҳарбий қарорлар қабул қилишга мажбур қилмоқда.

Британиянинг Ямандаги кескинликка аралашув даражаси ва Саудия Арабистонини ҳимоя қилиш бўйича қабул қиладиган якуний позицияси бутун Яқин Шарқ минтақасининг келгуси хавфсизлик архитектурасини белгилаб беради.

Сизнингча, Буюк Британия ва Ғарб давлатлари Қизил денгиз ва Саудия нефть инфратузилмасини ҳимоя қилиш учун Ямандаги қуролли тўқнашувга тўлиқ киришиши керакми ёки бу можарони янада аланга олдирадими? Боб ал-Мандаб бўғози атрофидаги қалтис вазият жаҳон нефть бозорига қандай таъсир кўрсатади? Ўз таҳлилий фикрларингизни изоҳларда ёзиб қолдиринг ҳамда глобал сиёсат ва хавфсизликка дахлдор ушбу муҳим таҳлилни барча дўстларингиз ва халқаро воқеалар кузатувчиларига улашинг!