Тунаш ҳам, овқат ҳам мутлақо текин: Тожикистоннинг бир туманида бепул меҳмон қилинади

Моддият ва тижорат биринчи ўринга чиққан бугунги шиддатли дунёда инсонни ҳайратга солувчи, тасаввур қилиш мушкул бўлган ҳақиқий саховат масканлари ҳали ҳам борлигига ишониш қийин. Қўшни Тожикистоннинг баланд тоғлар қўйнида жойлашган сўлим «Кўҳистони Мастчоҳ» туманида сайёҳлар ва йўловчилар учун тунаш, иссиқ овқат ва дам олиш хизматлари мутлақо бепул ташкил этилган. Ушбу ҳудудга қадам ранжида қилган ҳар қандай мусофир ҳеч қачон кўчада қолмайди — маҳаллий аҳоли билан кўришиб, ҳол-аҳвол сўрашганингиздан сўнг уларнинг энг биринчи берадиган саволи: «Ётишга жойингиз борми?» бўлади.

Бутун бошли бир туманда бирорта ҳам расмий меҳмонхона ёки пуллик хостел мавжуд эмас, чунки бу ерда уларга заррача эҳтиёж ҳам сезилмайди. Ҳудуддаги қарийб тўрт минг хонадоннинг ҳар бири ихтиёрий равишда эшикларини ланг очиб қўйган меҳмон уйларига айланган. Мусофирларга беғараз хизмат кўрсатиш шунчаки вақтинчалик саховат эмас, балки ота-боболардан авлодларга мерос бўлиб келаётган муқаддас ақида ва қатъий ҳаёт тарзидир. Хўш, мастчоҳликлар бир кечада 100 нафаргача меҳмонни қандай сиғдиради, дарвоза пештоқидаги қадимий байт қандай маънони англатади ва бепул дастурхон сири нимада?

«Бирорта меҳмонхона йўқ»: 4000 хонадон — 4000 та бепул қўналға

Тоғли тумандаги ҳайратланарли тартиб ва меҳмондўстлик манзараси:

• Меҳмонхонага эҳтиёж йўқ: «Кўҳистони Мастчоҳ» туманига ташриф буюрган ҳар қандай саёҳатчи бирорта ҳам пуллик меҳмонхона тополмайди, сабаби барча эшиклар мусофирлар учун очиқ;

• Қарийб 4 минг бепул уй: Туманда яшовчи 4000 га яқин оиланинг ҳар бири бегона йўловчини ўз яқинидек қабул қилади ва уларга тунаб қолиш учун беғараз жой таклиф этади;

• Истаганча овқат ва ётоқ: Сайёҳлар хоҳлаганча тунаб, маҳаллий дастурхон неъматларидан баҳраманд бўлиши мумкин — бунинг учун ҳеч қандай ҳақ талаб қилинмайди.

«1987 йилдан бери йиғилмаган дастурхон»: Хонадон соҳибининг ҳайратланарли иқрори

Авлодлардан авлодларга ўтиб келаётган ота васияти ва мерос:

• 39 йиллик узлуксиз дастурхон: «1987 йилдан бери дастурхонимиз мана шундай ёзиғлиқ туради. Ким келишидан қатъи назар, ҳатто оилавий келишса ҳам миллий урф-одатларимиз бўйича иззат-икром билан кутиб олиб, кузатамиз», — дейди маҳаллий хонадон эгаларидан бири;

• Дунёнинг турли бурчакларидан меҳмонлар: Уй эгасининг таъкидлашича, Россия, Покистон, Ҳиндистон, Қирғизистон ҳамда Ўзбекистоннинг Тошкент ва Қарши шаҳарларидан келган юзлаб мусофирлар ушбу бепул даргоҳда меҳмон бўлишган;

• Бир кечада 60–100 нафар меҳмон: «Уйимизда бир вақтнинг ўзида 100 нафаргача инсон бемалол ётиб қолиши учун жой бор. Икки йил аввал бир вақтда 60 нафар одам келди, ҳаммасини бажонидил қабул қилдик. Овқатини, чойини ўзим пишириб, жойини соламан, фарзандларим ва келинларим қарашади», — дея фахрланади хонадон оқсоқоли.

Дарвоза пештоқидаги ҳикмат: «Насиба олмасдан ўтиб кетма!»

Ота-боболар васияти ва мастчоҳликларнинг ички дунёси:

• Дарвозадаги тарихий байт: Хонадон пештоқига отасидан ёдгор бўлиб қолган шеър битилган: «Бародарони раҳгузар. Насиби гиру бадгузар. Пушаймони хуб нест. Ният ҳамин буд аз азал»;

• Муқаддас маъно: Ушбу байтнинг мазмуни — «Эй йўловчи биродар, бу хонадондан насибангни олмасдан ўтиб кетма. Азалдан ниятимиз шундай бўлган, бенасиб ўтиб пушаймон бўлмагин», деган эзгу чақириқни англатади;

• Оқибат ва қардошлик намунаси: Тижоратлашган дунёда бегона инсонларга ўз уйини, таомини ва юрагини беғараз тута оладиган бундай қадриятлар Марказий Осиё халқлари орасидаги асл қардошлик ва меҳр-оқибатнинг энг ёрқин чўққисидир.

«Кўҳистони Мастчоҳ» аҳлининг ушбу бебаҳо анъанаси бугунги кунда инсонийлик, меҳмондўстлик ва беғараз ёрдам ҳар қандай бойлик ҳамда пулдан юқори туришини бутун дунёга яна бир бор исботламоқда.

Сизнингча, XXI асрда бутун бир туман аҳолисининг ҳеч бир тижорий манфаатсиз бегона мусофирларга бепул хизмат кўрсатиши қандай фазилат — бундай қадриятларни замонавий шаҳарларда ҳам сақлаб қолиш мумкинми? Юзлаб километр йўл босиб келган йўловчига эшигини очиб, 100 нафаргача одамга дастурхон ёза оладиган оилаларнинг феъл-атворига қандай баҳо берасиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда ёзиб қолдиринг ва инсонийликнинг ушбу гўзал, ҳайратланарли намунаси ҳақидаги мақолани барча дўстларингиз ҳамда саёҳат ихлосмандларига улашинг!