Ҳиндистон АҚШни Россия ва Эрон санкциялари оқибатларидан кескин огоҳлантирди

Жаҳон иқтисодиёти ва халқаро энергетика бозорида АҚШ ва Осиёнинг энг йирик гигантларидан бири бўлмиш Ҳиндистон ўртасида янги геосиёсий тўқнашув аланга олмоқда. АҚШ Конгресси Вакиллар палатаси Россия ва Эронга қарши марҳум сенатор Линдси Грэм номидаги кенг қамровли иккиламчи санкциялар пакетини 262 нафар конгрессменнинг овоз бериши билан (159 қарши) маъқуллаб, қонун лойиҳасини тўғридан-тўғри Президент Дональд Трампга имзолаш учун юборгани ортидан, Нью-Деҳлидан Вашингтонга нисбатан кескин ва қатъий жавоб янгради. Ҳиндистон Ташқи ишлар вазирлиги расмий баёнот бериб, америкалик мулозимларни ушбу бир томонлама чекловлар нафақат икки давлат ўртасидаги стратегик шерикликка путур етказиши, балки бутун жаҳон энергетика бозори учун ҳалокатли оқибатларга олиб келиши ҳақида очиқ огоҳлантирди.

Баёнотда Нью-Деҳли ўз аҳолиси — 1,4 миллиард кишининг энергетика хавфсизлигини таъминлашга қатъий содиқ экани, манбаларни диверсификация қилиш ва бозор конъюнктурасига қараб Россия нефтини сотиб олишни тўхтатмаслигини уқтирди. Қонунда эса Россия нефти ва газини сотиб олишда давом этаётган давлатлар ва компанияларга қарши 100 фоизгача импорт божлари солиш ҳамда уларнинг «сояли флот»ини нишонга олиш кўзда тутилган.

Хўш, Дональд Трамп ушбу қонунга вето қўядими ёки имзолайди, Ҳиндистон ўз иқтисодий суверенитетини сақлаб қолиш учун қандай қадамлар қўяди ва бу санкциялар доллар гегемонлиги ҳамда нефть нархларига қандай таъсир кўрсатади?

«1,4 миллиард аҳоли хавфсизлиги муҳокама қилинмайди»: Ҳиндистон ТИВнинг кескин баёноти

Нью-Деҳли расмийлари томонидан АҚШ Конгресси қарорига берилган жавоб тафсилотлари:

• «Оқибатлар ҳақида очиқ огоҳлантирилган»: Ҳиндистон томони сўнгги ойларда Вашингтон билан юқори даражадаги музокараларда бундай жазо чораларининг нафақат икки томонлама алоқаларга, балки халқаро бозорга етказадиган оғир зарарларини очиқ тушунтириб берганини билдирди;

• 1,4 миллиардлик омил: Мамлакат энергетика хавфсизлиги олий миллий устуворлик экани ва аҳоли манфаатлари йўлида манбаларни диверсификация қилиш ва нефть сотиб олиш эркинлиги сақланиб қолиши таъкидланди;

• «Ҳар қандай чорани кўрамиз»: Ҳиндистон ҳукумати ўз савдо-иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилиш учун барча зарур ва кескин қадамларни қўйишга тайёрлигини расман маълум қилди;

• Бизнес ва саноат билан мувофиқлашув: Ҳукумат миллий нефть ва саноат бирлашмалари билан биргаликда АҚШ санкциялари оқибатларига жавоб қайтариш бўйича тезкор фавқулодда режани ишга солмоқда.

Линдси Грэмнинг «санкция қуроли»: 100% божлар ва «сояли флот» нишонда

АҚШ Вакиллар палатаси қабул қилган қонун лойиҳасининг асосий бандлари:

• 262 га қарши 159 овоз: Вакиллар палатасида кўпчилик овоз билан қабул қилинган мазкур улкан ҳужжат расман кучга кириши учун Президент Дональд Трамп столига юборилди;

• 100 фоизлик импорт божлари: Қонун лойиҳасида президентга Россиядан нефть ва газ харид қилишда давом этаётган ҳар қандай давлат ва компанияларга нисбатан 100% гача божхона тўловларини жорий этиш бўйича чексиз ваколат берилади;

• «Сояли флот»га зарба: Россия нефтини денгиз орқали ташиш билан шуғулланувчи танкерлар ва суғурта ташкилотларини халқаро савдодан бутунлай сиқиб чиқариш мақсад қилинган;

• Трамп учун «мослашувчан туйнук»: Ҳужжатда агар миллий манфаатларга тўғри келса, АҚШ президентига санкцияларни вақтинча тўхтатиб туриш (музлатиб қўйиш) ҳуқуқи ҳам берилган.

Геосиёсий бошиберк кўча: Вашингтон Ҳиндистонни йўқотиб қўйиши мумкинми?

Мутахассислар ва халқаро иқтисодчиларнинг ушбу тўқнашув бўйича таҳлилий хулосалари:

• Стратегик шериклик хавф остида: АҚШ учун Ҳиндистон Осиёда Хитойни мувозанатлаб турувчи энг муҳим шерик (QUAD аъзоси) ҳисобланади; Нью-Деҳлига нисбатан 100% божлар қўлланиши бу альянсга жиддий рахна солади;

• Нефть нархининг портлаши: Агар Ҳиндистон Россия нефтини олишни тўхтатишга мажбур қилинса, глобал бозорда хомашё танқислиги бошланиб, нефть нархи барча прогнозлардан ошиб кетади;

• Трампнинг эҳтимолий танлови: Аксарият таҳлилчиларнинг фикрича, Трамп ўз савдо дипломатиясида миллий манфаатлар бандидан фойдаланиб, Ҳиндистонга қарши тўлиқ божлар киритишдан тийилиши ёки музлатиш йўлини танлаши мумкин.

Ҳиндистоннинг ушбу кескин эътирози глобал санкциялар даврида йирик суверен давлатлар эндиликда ўз миллий манфаатлари ва энергетика хавфсизлигини ҳар қандай ташқи босимдан устун қўйишини кўрсатган муҳим геосиёсий демарш бўлди.

Сизнингча, Дональд Трамп АҚШ Конгресси маъқуллаган ушбу 100 фоизлик санкция қонунини имзолаб, Ҳиндистон билан муносабатларни кескинлаштиришга борадими ёки унга вето қўядими? Ҳиндистон каби улкан иқтисодиётларнинг санкцияларга бўйинсунмаслиги АҚШнинг жаҳон савдосидаги яккаҳокимлигини заифлаштирмайдими? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта геосиёсат ҳамда глобал нефть бозоридаги ушбу шов-шувли можаро шарҳини барча сиёсат ихлосмандлари ва дўстларингизга улашинг!