Ер учун сунъий плазма қалқони: олимлар кучли қуёш бўронларидан ҳимоя тизимини ишлаб чиқди

Бостон университети олимлари Ерни ҳалокатли қуёш бўронларидан ҳимоя қилишнинг ноодатий усулини таклиф қилишди. Ҳозирда инсоният фақат қуёш плазмаси булутлари яқинлашишини кузатиш билан чекланаётган бўлса, янги концепция фаол аралашувни назарда тутади. СтормВалл (“Бўрон девори”) деб номланган лойиҳа Ернинг табиий магнит ҳимоясини кучайтирувчи ва космик об-ҳаво таъсирини сайёрамизга етиб келмасидан олдин сусайтирувчи сунъий йўлдошлар тизимини яратишни кўзда тутади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, бундай тизим экстремал геомагнит бўронлар қувватини икки баравардан кўпроққа камайтиришга қодир. Бу сунъий йўлдошлар, ГПС навигация тизимлари, алоқа тармоқлари ва энергия тизимларини жиддий носозликлардан ҳимоя қилишга ёрдам беради. Ғоя асосида “магнит қайта уланиши” деб аталадиган ҳодисага қарши кураш ётади. Қуёш шамоли ва Ер магнит майдонлари чизиқлари бир-бирига мос келиб қолганда, улкан энергия оқими учун тўғридан-тўғри коридор очилади. СтормВалл айнан шу жараённи тўхтатишга қаратилган.

Лойиҳа доирасида геостационар орбитага олтита сунъий йўлдошдан иборат гуруҳни чиқариш таклиф этилмоқда. Ҳар бир аппарат барий, литий, натрий ёки кальций каби махсус моддалар захирасини ташийди. Кучли қуёш бўрони яқинлашаётгани ҳақида огоҳлантириш олинганда, сунъий йўлдошлар ушбу моддаларни коинотга пуркайди. Қуёш нурланиши таъсирида улар тезда плазма булутига айланиб, Ер магнитосферасининг қуёшга қараган томонида қўшимча ҳимоя қатламини ҳосил қилади.

Концепцияни текшириш учун тадқиқотчилар 2024-йил май ойида содир бўлган кучли геомагнит бўрон оқибатларини моделлаштиришди. Натижалар шуни кўрсатдики, СтормВалл тизими қуёш бўронини тўлиқ тўхтата олмаса-да, унинг таъсирини 50 фоиздан кўпроққа камайтириши мумкин. Лойиҳа раҳбари Бриан Валшнинг сўзларига кўра, физика нуқтаи назаридан бу ғоя тўлиқ амалга оширилиши мумкин ва замонавий ракеталар қуввати бундай тизимни қуриш учун етарли.

Бироқ лойиҳанинг жиддий камчилиги ҳам бор: тизим амалда бир марталик ҳисобланади. Моддалар пуркалганидан сўнг захира тугайди ва қайта фойдаланиш учун орбитага янги реагентлар етказиб бериш талаб этилади. Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, реагентларнинг умумий ҳажми тахминан ўнта йирик автоцистерна юкига тенг. Шунга қарамай, космик инфратузилмага тикилаётган юзлаб миллиард долларлик инвестициялар фонида, бундай ҳимоя тизими иқтисодий жиҳатдан ўзини оқлаши мумкин.