Космосда илк бор тўлақонли рентген суратлари олинди

Инсоният космик тадқиқотлар тарихида илк бор Ер орбитасида тўлақонли ва диагностик даражадаги рентген суратларини олишга муваффақ бўлди. Ушбу муҳим илмий ютуқ келгусида Марс ва бошқа узоқ сайёраларга амалга ошириладиган узоқ муддатли космик экспедициялар хавфсизлигини таъминлашда муҳим қадам бўлиб хизмат қилади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, мазкур муваффақиятли тажриба NASA ва SpaceX кўмагида Маё клиникаси мутахассиси Шейна Гиффорд бошчилигидаги халқаро олимлар гуруҳи томонидан амалга оширилди. Синовлар SpaceX компаниясининг Fram2 бошқариладиган космик миссияси вақтида бажарилган бўлиб, бунда Ернинг олис ҳудудлари ва спорт мусобақалари учун мўлжалланган ихчам ҳамда портатив рентген тизимидан фойдаланилди.

Космос ва Ердаги суратлар ўртасида фарқ топилмади

Орбита шароитида космонавтлар қўл, кўкрак қафаси, қорин бўшлиғи ҳамда турли буюмларни, жумладан, смарт-соатларни парвоздан олдин ва космосда турган пайтда суратга олишди. Шундан сўнг мустақил рентгенологлар томонидан таҳлил қилинган тасвирлар мутахассисларни ҳайратда қолдирди.

Мутахассисларнинг хулосасига кўра, космосда олинган рентген тасвирларининг сифати, контрасти ва аниқлиги Ер шароитида қилинган суратлардан асло қолишмайди. Уларнинг орасида ҳеч қандай сезиларли фарқ аниқланмагани ушбу технологиянинг космик парвозларда ишончли эканини амалда тасдиқлади.

Тиббий диагностика имкониятлари кенгаймоқда

Маълумки, шу вақтгача космик кема ва орбитал станциялар бошқарувидаги ягона тиббий визуализация усули ультратовуш текшируви (УЗИ) бўлиб қолаётган эди. Бироқ УЗИ текшируви махсус тайёргарликдан ўтган операторнинг иштирокини талаб этиши билан чекланган.

Янги синовдан муваффақиятли ўтган портатив рентген аппаратлари эса фойдаланишда анча соддалиги билан ажралиб туради. Улар қуйидаги имкониятларни тақдим этади:

• Суяклар синиши ва ўпка касалликларини тезкор аниқлаш;
• Турли ички жароҳатлар ва ҳолатларга ташхис қўйиш;
• Ускуналарни қисмларга ажратмасдан, уларнинг ички шикастлари ва носозликларини текшириш.

Келажакдаги узоқ экспедициялар учун муҳим аҳамият

Мазкур тадқиқот айниқса келгусида амалга ошириладиган Марс экспедициялари учун ўта муҳим аҳамият касб этади. Қизил сайёрага уюштириладиган сафарларда экипаж аъзолари жиддий жароҳат ёки касаллик юзага келган тақдирда зудлик билан Ерга қайтиш имкониятига эга бўлмайди.

Тадқиқот муаллифларининг таъкидлашича, бошқариладиган космик миссияларнинг давомийлиги ошиб бориши билан ўз-ўзини тиббий диагностика қилиш имконияти экипаж хавфсизлигининг зарурий элементига айланмоқда. Олинган натижалар эса ихчам рентген тизимлари келгусида узоқ космик сафарлар учун мўлжалланган стандарт жиҳозлар қаторидан жой олиши мумкинлигини кўрсатмоқда.