Ўзбекистон-2027: Солиқ тизимидаги энг муҳим ўзгаришлар (Кешбэк, омонатлар, ставка)

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Фискал таҳлиллар институти 2027 йил учун мўлжалланаётган солиқ сиёсатининг инқилобий асосий йўналишларини жамоатчилик муҳокамасига тақдим этди.

Энг шов-шувли таклифлар:

• 1 фоизлик кешбэкни тўлиқ бекор қилиш: Институт кешбэк ўз вазифасини бажариб бўлганини ва бюджет учун жуда қимматга тушаётганини (2027 йилда 2,1 триллион сўм) таъкидламоқда.

  • Муқобил вариант: Аҳолининг эҳтиёжманд қатлами учун айрим озиқ-овқатларга 12 фоизлик ҚҚС кешбэкини сақлаб қолиш ва йирик совринли мақсадли лотереяларни жорий этиш таклиф қилинмоқда.

• Банк омонатларидан олинадиган фоизларга 5 фоизлик солиқ: 2026 йил май ҳолатига омонатлар ҳажми 170 триллион сўмни ташкил этган. Институт ушбу даромадларни дивидендлар каби 5 фоизлик ставкада солиққа тортишни таклиф қилмоқда. Бу бюджетга қўшимча 1,4 триллион сўм келтириши мумкин.

• Прогрессив даромад солиғига ўтиш: 2019 йилдан бери амал қилаётган ягона 12 фоизлик ставка адолат тамойилларига тўлиқ жавоб бермай қолгани сабабли, ўрта муддатли истиқболда даромад солиғини прогрессив шкала асосида ундириш тизимига ўтиш таклиф қилинди.

Сақлаб қолинадиган ва камайтириладиган ставкалар:

• Базавий солиқ ставкалари: Фойда солиғи (15%), жисмоний шахслар даромад солиғи (12%) ва қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС - 12%) миқдорлари ўзгаришсиз сақлаб қолиниши таклиф қилинмоқда.

• Фойда солиғини 15 фоизга тушириш: Банклар, мобил операторлари ва айрим бошқа соҳалар учун амалдаги 20 фоизлик фойда солиғи ставкасини ягона 15 фоизга тушириш таклиф қилинди.

Бюджет йўқотишларини қоплаш механизмлари:

• Банк хизматларини ҚҚСга тортиш: Фойда солиғи туширилишидан келадиган 859 миллиард сўм йўқотишни қоплаш учун банкларнинг айрим комиссион хизматларини (ҳисобварақларни юритиш, касса хизматлари, валюта айирбошлаш) ҚҚСга тортиш таклиф қилинмоқда.

• Алкоголь акцизини ошириш: Алкоголь маҳсулотлари учун акциз ставкасини 48 минг сўмдан 70 минг сўмга ошириш таклиф қилинди, аммо маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг солиқ юкини камайтирувчи янги механизм билан.

Бошқа муҳим ўзгаришлар ва натижалар:

• ҚҚС самарадорлиги: ҚҚСни қайтариш жараёнларини тўлиқ автоматлаштириш орқали самарадорлик коэффициентини 57 фоиздан 63 фоизга етказиш ва қўшимча 5 триллион сўм тушум олиш режалаштирилмоқда.

• Солиқ имтиёзлари самарасизлиги: Умумий овқатланиш соҳасида ижтимоий солиқни 12 фоиздан 1 фоизга тушириш кутилган натижани (расмий бандликни оширишни) бермагани айтилди.

• ЯТТ ва ўзини ўзи банд қилганлар: Улар ўртасидаги тафовутни бартараф этиш ва ижтимоий тўловни энг кам иш ҳақи миқдорига тенглаштириш таклиф қилинди.

• Углерод солиғи: Йирик саноат корхоналари учун углерод солиғини 2028 йилдан жорий этиш режалаштирилмоқда.

Эътирозлар:

Тадбир давомида солиқ маслаҳатчиси Мурод Муҳаммаджонов асосий эътибор солиқ ставкаларини ўзгартиришга эмас, балки хуфиёна иқтисодиётни қисқартиришга қаратилиши кераклигини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, айрим соҳаларда бизнеснинг 90 фоиздан ортиғи норасмий фаолият юритаётган шароитда, уларни қонуний иқтисодиётга олиб киришнинг аниқ механизмлари етарли даражада акс этмаган.

Асосий маълумотлар жадвали

Ушбу инқилобий солиқ ўзгаришлари ҳақидаги хабарни тезроқ яқинларингиз ва тадбиркор танишларингизга юборинг!

Ўзбекистонда кешбэк бекор қилинишига ва омонатларга солиқ жорий этилишига қандай қарайсиз? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!