Janubiy Koreya sun’iy intellektni tartibga soluvchi keng qamrovli qonun amalda ishlay boshlagan ilk davlatlardan biriga aylandi. Yangi qoidalarga ko‘ra, sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan materiallar — rasm, video, audio va dipfeyklar — albatta maxsus belgi (vodyanoy belgi/“watermark”) bilan ko‘rsatilishi kerak. Ya’ni foydalanuvchi kontent “SI mahsuloti” ekanini ochiq-oydin bilib turishi shart.
Mazkur talablar 2026 yil yanvaridan kuchga kirgan “Sun’iy intellekt to‘g‘risidagi asosiy qonun” (AI Basic Act) doirasida belgilanmoqda. Qonunning asosiy g‘oyasi oddiy: SI xizmatlari shaffof bo‘lsin, jamiyat esa ko‘ziga ko‘rinmaydigan manipulyatsiyaga tushib qolmasin.
Qanday kontentlar belgilanadi?
Qoidalar generativ SI orqali yaratilgan yoki tahrirlangan materiallarga taalluqli. Ayniqsa, dipfeyklar masalasida nazorat kuchaytirilmoqda: kimdir ovozni, yuzni yoki videoni “haqiqiydek” qilib yasasa, endi bu narsa yashirin qolmasligi kerak. Belgilash mexanizmi sifatida “watermark” talabi tilga olinadi.
“Xavfi yuqori” sohalarda talablar qattiqroq
Yangi qonun, ayniqsa, xavf yuqori deb baholanadigan yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratyapti. Jumladan:
- sog‘liqni saqlash,
- transport,
- moliya,
- xavfsizlik
kabi sohalarda sun’iy intellektdan foydalanishda inson nazorati va mas’uliyat mexanizmi birinchi o‘ringa chiqadi.
Javobgarlik va “o‘tish davri”
Qoidalarni buzganlar uchun ma’muriy choralar (jarimalar) ko‘zda tutilgani qayd etilmoqda. Shu bilan birga, hukumat kompaniyalar yangi talablarga moslashib olishi uchun o‘tish davri ham berilishini aytgan — dastlab sanksiyalar bilan “birdaniga bosib ketmaslik” pozitsiyasi bor.
Nega bu qadam muhim?
Qisqa qilib aytganda: internetda “kim haq, kim yolg‘on” degan savol kundan kunga qiyinlashyapti. SI orqali yasalgan video-audiolar odamlarni ishontirishda juda kuchli qurolga aylanib ulgurdi. Janubiy Koreya esa shu xavfni ertaroq tan olib, qoidalarni qonuniy yo‘lga qo‘ya boshladi — maqsad dezinformatsiya va suiiste’molni kamaytirish, shu orqali jamiyat ishonchini saqlab qolish.
Xulosa shu: endi kontentni “ko‘rdim — ishondim” emas, “ko‘rdim — manbasini tekshirdim” rejimida qabul qilish davri yanada tezlashyapti. SI bilan yashaymiz, lekin uning “niqobini” ham ochib qo‘yamiz — trend shu.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
