Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasining sobiq rahbari Qamchibek Tashiyev davlat xizmat lavozimiga qayta qaytmaydi. Bu haqda prezident Sadir Japarov mahalliy «Xabar» milliy axborot agentligiga bergan intervyusida ochiq bayonot berdi.
Intervyuda jurnalist jamoatchilik orasida faollar, ayrim siyosatchilar va oqsoqollar tomonidan «mamlakat kelajagi uchun Japarov–Tashiyev tandemi qayta tiklanishi kerak» degan chaqiriqlar yangrayotganini eslatdi. Shuningdek, prezidentning o‘zi avvalgi suhbatlarida Tashiyev bilan do‘stona munosabat saqlanib qolishi mumkinligini aytganini ham yodga solib, pozitsiya o‘zgargan-o‘zgarmaganini so‘radi.
Sadir Japarov bu masalada ikki jihatni qat’iy ajratdi: shaxsiy munosabat bir taraf, davlat lavozimi esa boshqa taraf.
Uning so‘zlariga ko‘ra, u hali ham bahsli masalalarni tinch, ziddiyatsiz tarzda hal qilishni ma’qul ko‘radi va Tashiyev bilan do‘st bo‘lib qolish niyati bor. Biroq prezident aniq ta’kidladi: Tashiyev davlat lavozimida ishlamaydi.
Japarov Tashiyevga dam olish, sog‘lig‘iga e’tibor berish, xotirjam hayot kechirishni maslahat berganini aytdi. Shu bilan birga, u atrofida turli «oqsoqollar» va «ko‘ksoqollar» deb atalgan kishilar paydo bo‘layotganini tilga olib, ulardan uzoqlashish kerakligini ham qo‘shimcha qildi. Prezidentning fikricha, tergov idoralari ham barchasini aniqlab, tartib o‘rnatadi.
"Albatta, hozir u rahmat demaydi. Xafa bo‘ladi. Ammo yillar o‘tib „Do‘stim, o‘shanda to‘g‘ri qilgan ekansan“ deydi va minnatdorchilik bildiradi», – deydi Japarov.
Japarov shu kunlarda Tashiyevni qabul qilganini ham ma’lum qildi. Uning aytishicha, Tashiyev «muddatidan oldingi saylov» masalasini ko‘targan oqsoqollar bilan uchrashmaganini bildirgan. Prezident bundan kelib chiqib, ayrim shaxslar o‘zlaricha, yashirincha, reja asosida, Tashiyevning o‘zidan ham bexabar harakat qilishi mumkin degan xulosaga kelgan. «Hammasini tozalab, tartibga keltiramiz. Xudoga shukr, bunga kuchimiz yetadi», degan u.
Suhbat davomida jurnalist yana bir xavotirni o‘rtaga tashladi: Tashiyev ketganidan keyin uyushgan jinoyatchilik va korrupsiyaga qarshi kurash susayib qolmaydimi, jinoyatchilik kuchayib ketmaydimi?
Prezident bu savolga keskin, ishonchli ohangda javob berdi: mamlakatda hozir uyushgan jinoiy guruhlar yo‘q, keyin ham bo‘lmaydi. U jinoyatchilar har joyda borligini, jinoyatning o‘zi dunyoda to‘liq yo‘qolmasligini tan oldi, ammo avvalgidek bozorlarni nazorat qiladigan, hatto ayollardan ham pul yig‘adigan guruhlar endi yo‘qligini aytdi. Ularning barchasi yo qamoqda, yo mamlakatdan tashqarida ekanini ta’kidladi.
Japarovning fikricha, Qirg‘izistonni 2020 yilgacha va 2020 yildan keyingi davrga ajratib qarash kerak. Uning aytishicha, 2020 yildan keyingi hokimiyat kriminal bilan til biriktirmaydigan hokimiyat va shu sabab uyushgan jinoyatchilik qayta bosh ko‘tarolmaydi.
Korrupsiyaga kelsak, prezident bu kurash hech qachon tugamasligini bildirdi. U dunyoda korrupsiyani tag-tomiri bilan yo‘q qildik, deb ayta oladigan davlat yo‘qligini, hatto «korrupsiyasi kam» deyiladigan mamlakatlarda ham bu muammo ma’lum ulushda saqlanishini qayd etdi. Shuning uchun «korrupsiyani butunlay yo‘q qildik» deb piar qilish to‘g‘ri emas, dedi u. Korrupsiyaning iqtisodiy, siyosiy, urug‘-aymoqchilik va boshqa ko‘rinishlari bo‘lishini, hukumat esa uning darajasini pasaytirish uchun doimiy ish olib borishini ta’kidladi.
Prezidentning aytishicha, jinoyatchilik bilan kurashish nisbatan tez natija bergan, biroq korrupsiyani qisqa vaqtda “to‘liq yengish” oson emas. Shunga qaramay, kelgusi yillarda uni imkon qadar kamaytirish maqsadi qo‘yilgan.
Yakunda Japarov huquq-tartibot idoralariga bergan topshirig‘ini ham ochiq aytdi: jinoyatchilik va korrupsiyaga qarshi kurashda «yashil chiroq» bor, faqat shovqinli “niqob-shou” va piarsiz, xotirjam, professional tarzda ish olib borish kerak.
Qisqasi, prezidentning pozitsiyasi ravshan: do‘stlik saqlanishi mumkin, lekin davlat lavozimiga qaytish rejada yo‘q. Hozirgi asosiy yo‘nalish esa bitta — tartibni tizimli saqlash, jinoyatchilikni qaytarmaslik va korrupsiyani bosqichma-bosqich pasaytirish.
