Misrning Asvon shahrida joylashgan Qubbat al-Hava nekropoli hududida arxeologlar yana bir muhim kashfiyotga qo‘l urdi. Yangi topilmalar orasida Qadimgi podsholik davriga mansub qoya ichiga o‘yib yasalgan maqbaralar majmuasi bor. Mutasaddilarning ta’kidlashicha, bu maqbaralar miloddan avvalgi taxminan 2649–2150-yillar oralig‘ida barpo etilgan.
Eng qiziq jihati shundaki, bu dahmalar faqat bir davr bilan cheklanib qolmagan. Olimlar ulardan keyingi asrlarda ham qayta-qayta foydalanilganini aniqladi. Xususan, maqbaralar Birinchi o‘tish davri va keyinchalik O‘rta podsholik davrida ham qayta ishlatilgan. Bu esa Qubbat al-Hava hududi bir necha tarixiy bosqichlarda ham ahamiyatini yo‘qotmaganini ko‘rsatadi.
Misr Qadimiy yodgorliklar oliy kengashi vakili Hishom al-Laysiy ma’lumotiga ko‘ra, ikki dahma ichida taxminan 160 ta sopol idish topilgan. Bu idishlarning ko‘pchiligi yaxshi saqlangan bo‘lib, ular yuzasida iyeratik yozuv — ya’ni qadimgi misr kursivi bilan bitilgan matnlar ham bor. Bu topilma nafaqat arxeologik, balki yozuv tarixi nuqtayi nazaridan ham nihoyatda qimmatli hisoblanadi.
Mutaxassislar dastlabki tahlillarga tayanib, ushbu idishlarda suyuqliklar va don mahsulotlari saqlangan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Demak, bu oddiy maishiy buyum emas, balki dafn marosimi va o‘sha davr turmush tarzi haqida qimmatli ma’lumot beruvchi ashyoviy dalildir.
Bundan tashqari, majmuaning tashqi hovlisida ham bir qator noyob buyumlar aniqlangan. Arxeologlar bu yerdan bronza ko‘zgular, alebastrdan yasalgan idishlar, rang-barang marjonlar va turli tumorlarni topishgan. Ayrim manbalarda bu buyumlar O‘rta podsholik davriga mansub ekani ham qayd etilgan. Bu esa hududning turli davrlarda faol foydalanilganini yana bir bor tasdiqlaydi.
Qisqasi, Asvondagi bu yangi kashfiyot Misr sivilizatsiyasining yana bir sirli sahifasini ochdi. Qadimgi maqbaralar, iyeratik yozuvli idishlar va noyob bezak buyumlari orqali olimlar nafaqat dafn an’analari, balki o‘sha davr odamlarining kundalik hayoti haqida ham yanada aniqroq tasavvur hosil qilmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
