Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlar fonida xalqaro maydonda kutilmagan va shov-shuvli siyosiy qadamlar kuzatilmoqda. O‘zining mustahkam betaraflik tamoyillari bilan tanilgan Shveysariya AQSHning Eronga qarshi harbiy amaliyotlariga nisbatan keskin munosabat bildirdi. Zamin.uz ushbu tarixiy qaror va uning Oq uy uchun oqibatlarini tahlil qiladi.
Shveysariya hukumati Eron bilan harbiy ziddiyat davom etayotgan bir paytda AQSHga qurol-aslaha va harbiy texnika eksportini rasman to‘xtatdi. Rasmiy Bern bu qarorini mamlakatning o‘n yilliklar davomida amal qilib kelayotgan betaraflik prinsipi bilan izohladi. Bayonotda ta’kidlanishicha, qurolli ixtiloflarda ishtirok etayotgan tomonlarga harbiy texnologiyalar yetkazib berilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Vashington uchun "kutilmagan zarba"
Aslida, Shveysariya AQSH va Isroil Eronga qarshi keng ko‘lamli hujum boshlagan 28 fevral sanasidan buyon Vashingtonga qurol sotish uchun yangi litsenziyalar berishni to‘xtatib qo‘ygan edi.
- Havo hududi yopildi: 14 mart kuni Shveysariya AQSHning razvedka uchoqlari o‘z osmoni orqali uchib o‘tishini ham man etdi.
- Iqtisodiy ko‘lam: 2025 yilda AQSH Shveysariyadan 120 million dollarlik harbiy mahsulot import qilgan bo‘lib, u Bernning ikkinchi yirik xaridori hisoblanardi.
Tahlilchi G‘ayratxo‘ja G‘afforxo‘ja o‘g‘lining fikricha, bu qaror shunchaki ramziy emas. Shveysariya harbiy sanoati AQSH mudofaa tizimlari uchun o‘ta muhim butlovchi qismlar yetkazib beruvchi hisoblanadi va bu cheklov Pentagon rejalariga ta’sir qilishi mumkin.
Trampning "asabiy" bayonotlari va yakkalanib qolgan AQSH
Eronga qarshi urush Vashingtonning xalqaro maydondagi pozitsiyasi naqadar zaiflashganini ko‘rsatdi. Hatto NATO bo‘yicha yaqin ittifoqchilar — Buyuk Britaniya va Fransiya ham Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi nizolarga aralashishdan bosh tortmoqda.
- NATOga tanqid: Donald Tramp Yevropa davlatlarini "qo‘rqoqlik"da ayblab, ularni Eron bilan mojaroda faol bo‘lmayotgani uchun keskin tanqid qildi.
- Moliyaviy bosim: Pentagon urushni davom ettirish uchun Kongressdan qo‘shimcha 200 milliard dollar so‘ramoqda, biroq jamoatchilik va muxolifatning bosimi Trampni chekinish yo‘llarini qidirishga majbur qilmoqda.
Eron taslim bo‘lish niyatida emas
Garchi AQSH va Isroilning intensiv zarbalari natijasida Eron oliy rahbariyati va qo‘mondonligi orasida yo‘qotishlar bo‘lgan bo‘lsa-da, Tehron kutilganidan ancha qat’iyatliroq qarshilik ko‘rsatmoqda. Bu esa Vashington uchun urush nafaqat qimmatga tushayotganini, balki uning xalqaro obro‘siga ham putur yetkazayotganini anglatadi.
Xulosa: Shveysariyaning qarori G‘arb dunyosida AQSHning yakkalanib qolayotganidan dalolat beruvchi muhim signaldir. Bernning "xolis vositachi" maqomi yana bir bor amalda isbotlandi.
Hurmatli o‘quvchilar, sizningcha, Shveysariya kabi boshqa davlatlar ham AQSHga nisbatan shunday cheklovlar joriy etadimi? Bu qadam Yaqin Sharqdagi urushning to‘xtashiga ta’sir qila oladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
