Kecha, 12 aprel kuni Vengriyada bo‘lib o‘tgan parlament saylovi mamlakat va butun Yevropa Ittifoqi siyosiy manzarasiga jiddiy taʼsir ko‘rsatdi. Natijalarga ko‘ra, 16 yil davom etgan hokimiyat davri yakunlanib, siyosiy kuchlar muvozanati tubdan o‘zgardi.
45 yoshli Peter Madyar yetakchiligidagi muxolifat “Tisa” partiyasi parlamentda ustunlikni qo‘lga kiritdi. 62 yoshli amaldagi bosh vazir Viktor Orban esa saylovda mag‘lubiyatga uchradi.
Ovozlarning 99 foiziga yaqin natijalariga ko‘ra, 199 o‘rinli parlamentda 138 ta o‘rin muxolifatga o‘tgan, “Fides” partiyasi esa 55 ta o‘rin bilan cheklangan.
Mahalliy kanallar va siyosatchilar munosabati
Telegram‘dagi “Fayzbog‘” kanali ushbu saylovni keng sharhlab, natijani nafaqat Orban, balki global siyosiy markazlar uchun ham mag‘lubiyat sifatida baholadi. Kanal tahliliga ko‘ra, Donald Tramp tomonidan qo‘llab-quvvatlangan siyosiy liniya ham, shuningdek Rossiya bilan yaqin munosabatlar strategiyasi ham saylov natijasini o‘zgartirib yubormagan.
“Fayzbog‘” taʼkidlashicha, Viktor Orban uzoq yillar davomida Yevropa Ittifoqi ichida alohida pozitsiya tutib kelgan bo‘lsa-da, saylovchilar bu siyosatdan charchagan.
Telegram‘dagi “Davletov” kanali esa bu holatni yana-da keskinroq baholab, Orbanning mag‘lubiyatini “Yevropaga qaytish signali” sifatida izohladi. Kanal fikricha, Vengriya saylovchilari “avtoritar boshqaruv uslubidan voz kechish” yo‘lini tanlagan.
Siyosatshunos va tahlilchilar fikri
Siyosatshunos Otabek Akromovning taʼkidlashicha, Orbanning mag‘lubiyati xalqaro populist lager uchun jiddiy zarba bo‘ldi. Uning fikriga ko‘ra, Viktor Orban nafaqat siyosatchi, balki “liberal tartibga qarshi ramziy yetakchi” sifatida qaralgan.
Akromovning aytishicha, Orbanning “noliberal demokratiya” modeli bir vaqtlar Donald Tramp kabi yetakchilar va Yevropa o‘ngchilari uchun namuna bo‘lgan, ammo bu model endilikda zaiflashgan signal bermoqda.
Tahlilchi Muhammadqodir Sobirov esa ushbu natijani “16 yillik siyosiy davrning yakunlanishi” deb baholadi. Uning fikricha, Orbanning siyosati Vengriyani Rossiya energiya resurslariga kuchli darajada bog‘lab qo‘ygani uchun yangi hukumatga qiyin meros qolmoqda.
Xalqaro taʼsir
Ayrim xalqaro tahlillarga ko‘ra, Vladimir Putin bilan yaqin munosabatlari bilan tanilgan Orbanning ketishi Yevropa Ittifoqi ichidagi siyosiy kuchlar balansini o‘zgartirishi mumkin.
Ekspertlar Vengriyadagi yangi siyosiy davr Yevropa siyosatida “yangi yo‘nalish” boshlanishini anglatishi mumkinligini taʼkidlamoqda.
Umuman olganda, Vengriyadagi parlament saylovi nafaqat ichki siyosiy o‘zgarish, balki Yevropa va global populist harakatlar uchun ham muhim signal sifatida baholanmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
