Aleksandr Vuchich parlamentni tarqatadi: Serbiyada saylovlar qachon?

Serbiyada siyosiy vaziyat yana keskin tus oldi. Prezident Aleksandr Vuchich mamlakat parlamentini tarqatish va muddatidan oldin parlament saylovlarini o‘tkazish bo‘yicha qaror qabul qilganini ma’lum qildi. Saylovlar 25 oktyabrda o‘tkazilishi kutilmoqda.

Bu qaror oddiy navbatdan tashqari saylov emas. Serbiyada navbatdagi parlament saylovlari aslida 2027 yil dekabrida o‘tkazilishi kerak edi. Endi esa mamlakat saylovga bir yildan ortiq vaqt oldin boradi.

Vuchich qarorni qachon rasman e’lon qiladi?

Prezident 8 sentyabr kuni Serbiya radio va televideniyesi efirida ikki muhim hujjatni tasdiqlashini aytdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra:

«Men ikki qarorni tasdiqlashim kerak — Skupshtinani tarqatish to‘g‘risidagi farmon va saylov o‘tkazish to‘g‘risidagi qaror. Ikkala qarorni ham ertaga tush paytida e’lon qilaman. Saylovlar 25 oktyabrda bo‘lib o‘tadi».

Serbiya qonunchiligiga ko‘ra, parlament muddatidan oldin tarqatilgan taqdirda yangi saylovlar ham belgilanadi. Saylov kunigacha kamida 45 va ko‘pi bilan 60 kun qolishi kerak.

Nega Serbiya muddatidan oldin saylovga bormoqda?

Bu qaror mamlakatda qariyb ikki yildan beri davom etayotgan talabalar boshchiligidagi namoyishlar fonida qabul qilindi.

Noroziliklar 2024 yil noyabrida Novi-Sad shahridagi temiryo‘l vokzalida konstruksiya qulab, 16 kishi halok bo‘lganidan keyin kuchaygan. Keyinchalik talabalar va boshqa namoyishchilar hukumatdan mas’uliyatni talab qilib, korrupsiya va boshqaruv tizimiga qarshi aksiyalar o‘tkazdi.

Hukumat esa muddatidan oldin saylov o‘tkazish orqali jamiyatdagi siyosiy taranglikni pasaytirish mumkinligini ta’kidlagan. 7 sentyabr kuni Serbiya hukumati parlamentni tarqatish va saylov belgilash taklifini prezidentga rasman kiritgan edi.

Vuchich prezidentlikdan keyin bosh vazir bo‘ladimi?

Serbiyadagi bu saylovning yana bir qiziq jihati — Aleksandr Vuchichning siyosiy kelajagi.

Hukmron Serbiya taraqqiyot partiyasi Vuchichni bo‘lajak parlament saylovlarida partiya ro‘yxatining boshiga qo‘yish va uni bosh vazir lavozimiga nomzod sifatida ilgari surishni rejalashtirmoqda.

Bu ssenariy amalga oshsa, Vuchich prezidentlikdan bosh vazirlikka o‘tishi mumkin.

Ya’ni gap faqat parlament tarkibining o‘zgarishi haqida emas — Serbiya rahbarining o‘zi ham mamlakat siyosiy tizimidagi lavozimini o‘zgartirishi mumkin.

Saylov Vuchich uchun qanday ahamiyatga ega?

Vuchich 2012 yildan beri Serbiya siyosatining markazida bo‘lib kelmoqda. U prezident yoki bosh vazir sifatida mamlakat boshqaruvida uzoq vaqtdan beri muhim rol o‘ynab keladi.

Muddatidan oldingi saylov uning hukmron Serbiya taraqqiyot partiyasi uchun ham jiddiy sinov bo‘ladi.

Ayni paytda saylovga talabalar harakati bilan bog‘liq yangi siyosiy kuchlar ham tayyorgarlik ko‘rmoqda. Bu esa saylovni Vuchich va hukmron partiya uchun avvalgilarga nisbatan jiddiyroq raqobatga aylantirishi mumkin.

Serbiyada endi qanday jarayon boshlanadi?

Parlamentni tarqatish va saylovni rasman tayinlashdan keyin saylov kampaniyasi bilan bog‘liq jarayonlar boshlanadi.

Asosiy sanalar:

Saylov 25 oktyabrda o‘tkazilsa, bu Serbiyada navbatdagi rejalashtirilgan saylovdan ancha oldin siyosiy kuchlarni saylov maydoniga chiqaradi.

Endi asosiy savol — Vuchichning keyingi qadami qanday bo‘ladi?

Serbiyadagi siyosiy jarayonlar endi yanada qiziqarli tus oladi. Vuchich parlamentni tarqatish va 25 oktyabrda muddatidan oldin saylov o‘tkazish rejasini ochiqladi. Uning partiyasi esa prezidentni bosh vazirlikka nomzod sifatida ko‘rishni istamoqda.

Shu tariqa mamlakat oldida ikki muhim masala turibdi: Vuchich boshchiligidagi siyosiy kuchlar saylovda yana ustunlikni saqlab qoladimi va prezidentlikdan bosh vazirlikka o‘tish rejasi amalga oshadimi?

25 oktyabrdagi ovoz berish ana shu savollarga javob berishi mumkin.