NATOning sobiq bosh kotibi Anders Fog Rasmussen Yevropa davlatlarini xavfsizlik masalasida yanada qat’iyroq va mustaqilroq harakat qilishga chaqirdi. Uning fikricha, bugungi geosiyosiy vaziyat Yevropa oldiga oddiy emas, balki tarixiy darajada muhim savolni qo‘ymoqda: qit’a o‘z xavfsizligini o‘zi ta’minlay oladimi?
Rasmussen WELT nashriga bergan intervyusida hozirgi holatni NATO ichidagi jiddiy inqiroz belgisi sifatida baholadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Yevropada kuzatilayotgan jarayonlar harbiy-siyosiy ittifoqning avvalgidek mustahkam emasligini ko‘rsatmoqda. Shu sababli u Yevropa davlatlari yangi mudofaa rejalarini ishlab chiqishi, harbiy salohiyatini oshirishi va kelajak xavfsizlik tizimiga jiddiy tayyorgarlik ko‘rishi kerakligini ta’kidladi.
Sobiq bosh kotibning qarashicha, Ukraina bu tizimning chetida emas, balki markazida bo‘lishi lozim. Chunki urush sharoitida Ukraina qisqa muddat ichida qurol-yarog‘ va o‘q-dori ishlab chiqarishda katta tajriba to‘pladi. Rasmussen aynan shu omilni Yevropaning kelajak mudofaa arxitekturasi uchun muhim deb hisoblamoqda.
U “Bizga Rossiyaga qarshi qalqon sifatida Ukraina kerak”, deya ta’kidladi. Bu gap oddiy siyosiy bayonot emas. Unda Yevropaning kelajakdagi xavfsizlik strategiyasiga oid jiddiy signal bor: agar Yevropa o‘zini kuchli ko‘rsatmoqchi bo‘lsa, Ukraina tajribasi va harbiy imkoniyatlarini e’tibordan chetda qoldirmasligi kerak.
Rasmussenning fikrlari Ukraina atrofidagi vaziyat faqat bir davlat taqdiri bilan cheklanib qolmayotganini yana bir bor ko‘rsatadi. Bu masala butun Yevropa xavfsizligi, NATOning kelajagi va G‘arbning Rossiyaga nisbatan qanday pozitsiyada turishi bilan bog‘liq. Ya’ni gap shunchaki yangi ittifoq haqida emas, balki qit’aning o‘zini himoya qilish qobiliyati haqida ketmoqda.
Ma’lumot uchun, Anders Fog Rasmussen 2009–2014 yillarda NATO bosh kotibi lavozimida faoliyat yuritgan. U avval ham Ukraina xavfsizligi bo‘yicha keskin va aniq takliflari bilan chiqish qilgan, jumladan, Yevropaning Rossiyaga bosimni kuchaytirishi zarurligini aytgan.
Bugungi vaziyat shuni ko‘rsatmoqdaki, Yevropa uchun tinchlik faqat diplomatik bayonotlar bilan saqlanmaydi. Kuchli mudofaa, aniq reja va ishonchli hamkorlar kerak. Rasmussen esa Ukraina aynan shunday hamkorlardan biriga aylanishi mumkinligini ochiq aytmoqda. Boshqacha aytganda, Yevropa endi “keyin ko‘ramiz” rejimida qololmaydi — tarixiy soat allaqachon yurib ketgan.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
