Chodirdagi hayot, onlayn imtihon: G‘azolik qiz orzusidan voz kechmadi

G‘azo sektorida urush tufayli hayot izdan chiqqan bo‘lsa-da, minglab yoshlar ta’lim olish va kelajagi uchun kurashishda davom etmoqda. Ulardan biri 18 yoshli Dana Shabat bo‘lib, u og‘ir sharoitlarga qaramasdan maktabni bitirish imtihonlarini topshirish uchun har kuni uzoq yo‘l bosishga majbur bo‘lmoqda.

Dana uchun bu hafta hayotidagi eng muhim davrlardan biri hisoblanadi. U maktabni tamomlash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan tavjihiy (bitiruv) imtihonlarini topshirmoqda. Dana har doim eng iqtidorli o‘quvchilardan biri bo‘lgan. Uning o‘rtacha bahosi hech qachon 99 foizdan past bo‘lmagan. Shunga qaramay, qiz imtihonlar oldidan katta hayajonni boshidan kechirayotganini yashirmaydi.

Uning aytishicha, aynan shu imtihonlar kelajakdagi taqdirini belgilab beradi. Dana hozircha tibbiyot, moliya yoki biznes boshqaruvi sohalaridan qaysisini tanlashga ikkilanmoqda. Biroq u yuqori natija ko‘rsatib, xorijda o‘qish uchun grant yutishni va G‘azoda boshidan kechirgan og‘ir hayotdan keyin yangi kelajak qurishni orzu qiladi.

Dana so‘nggi ikki yarim yildan ortiq vaqt davomida davom etayotgan urushni o‘z ko‘zi bilan ko‘rdi. 2024 yil may oyidagi hujumlardan birida uning o‘zi tirik qolgan, ammo onasi Lina halok bo‘lgan. Urush boshlanganidan beri minglab falastinliklar qurbon bo‘lgan bo‘lib, Dana ham ana shu fojianing og‘ir oqibatlarini o‘z oilasi bilan his qilgan.

U avval G‘azo shimolidagi Beyt-Hanunda yashagan. Biroq urush natijasida bu hudud katta vayronaga aylangan. Hozirda Dana tirik qolgan oila a’zolari bilan birga Deyr al-Balah shahridagi chodirlar shaharchasida yashamoqda.

G‘azodagi ko‘plab maktab binolari vayron qilingani yoki ko‘chirilgan aholi uchun vaqtinchalik boshpanaga aylangani sababli Dana ta’limni masofadan turib davom ettirdi. Maktab bitiruv imtihonlari ham onlayn tarzda tashkil etildi.

Shu bois qiz har kuni tong otishidan oldin uyg‘onib, otasi Muhanna bilan birga qariyb bir soat piyoda yurib, internet yaxshi ishlaydigan kafe tomon yo‘l oladi. U yerdagina imtihonlarni topshirish imkoniyati mavjud.

«Hayotimning eng muhim bosqichi shunday o‘tishini hech qachon tasavvur qilmagandim. Uch yillik ta’limdan ayrilganimning o‘zi yetarli emasdi. Barcha fanlarni mustaqil o‘rganishga majbur bo‘ldim. Endi esa imtihon topshirishning o‘zi ham yana bir tashvish va bosimga aylandi», — deydi Dana.

Bu yil G‘azoda 37 ming nafar falastinlik o‘quvchi tavjihiy imtihonlarini topshirmoqda. Urush boshlanganidan keyin ilk bor ushbu imtihonlar G‘arbiy sohildagi Falastin ma’muriyati bilan hamkorlikda o‘tkazilmoqda. Biroq G‘arbiy sohildagi o‘quvchilar imtihonlarni odatdagidek maktab binolarida topshirayotgan bo‘lsa, G‘azodagi barcha bitiruvchilar sinovlarni onlayn tarzda o‘tkazishga majbur.

Dana bugun fizika fanidan imtihon topshirmoqda. Bu uning eng qiyin fanlaridan biri hisoblanadi.

«Fizika juda yuqori diqqatni talab qiladi. Men uni asosan o‘zim mustaqil o‘rgandim. Ayrim mavzularni xususiy o‘qituvchilar yordami va YouTube darslari orqali o‘zlashtirdim», — deydi u.

Kafega yetib kelganida esa Dana kabi o‘nlab o‘quvchilar allaqachon joy egallab bo‘lgan bo‘ladi. Soat 9:00 da imtihon boshlanishi bilan barcha telefonlari orqali onlayn platformani ochib, savollarni kutadi. Har bir o‘quvchi internet tezligi va aloqaning uzilib qolmasligini xavotir bilan tekshirib turadi. Dana otasi esa kafe egasidan elektr ta’minoti uzilmasligiga yana bir bor ishonch hosil qilib, keyin boshqa ota-onalar bilan tashqarida kutadi.

Urushdan oldin kimyo o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan Muhanna qizining ta’limi uchun bor imkoniyatini safarbar qilganini aytadi.

«Qizimning muhim yilidan muvaffaqiyatli o‘tishi uchun bor mablag‘imni sarfladim. Oilamizdagi boshqa ehtiyojlardan voz kechib bo‘lsa ham, unga xususiy o‘qituvchilar yolladim», — deydi u.

Muhanna urushgacha hayotlari mutlaqo boshqacha bo‘lganini alam bilan eslaydi.

«Biz chiroyli uyda yashardik. Barqaror hayotimiz bor edi. Turmush o‘rtog‘im bilan qizlarimizga barcha sharoitni yaratib berishga harakat qilardik. Endi esa hammasi yo‘qoldi. Biz chodirlarda yashayapmiz. Bolalar esa hayotlaridagi eng muhim bosqichni inson tasavvur qilishi qiyin bo‘lgan sharoitda boshdan kechirmoqda», — deydi u.

Muhannaning aytishicha, Dana va uning katta opasi Halo hozirda uch nafar kichik singlisi — Rama, Sara va Almaga ham g‘amxo‘rlik qilmoqda. Urush vaqtida onasidan ayrilgan uch yoshli Alma esa hujum natijasida o‘ng ko‘zidan ham ajralgan.

«Ularning onasi juda bilimli ayol edi. U qizlarining butun e’tiborini faqat ta’limga qaratishini istardi. Ular hatto ovqat tayyorlashni ham yaxshi bilmasdi, chunki onasi barcha vaqtini o‘qishga sarflashini xohlardi. Agar u bugun tirik bo‘lganida, qizlarining bu ahvolini ko‘rib juda qattiq iztirob chekardi», — deydi Muhanna.

Ikki soatdan keyin Dana imtihondan chiqadi.

«Imtihon qanday o‘tdi?» — deb darhol so‘raydi otasi.

«Hammasi yaxshi bo‘ldi. Savollar adolatli ekan. Bu safar internet ham yaxshi ishladi. Oldingi imtihondagi kabi aloqa uzilib qolmadi», — deb javob beradi Dana.

Chodirga qaytgach, uni singillari, qo‘shnilari va qarindoshlari kutib oladi. Hamma uning imtihoni qanday o‘tganiga qiziqadi. Ammo Dana dam olishga ham ulgurmaydi. Keyingi imtihonga tayyorgarlik ko‘rish uchun u o‘z telefoni va otasining telefonini quvvatlash nuqtasiga olib boradi. Elektr energiyasining doimiy yo‘qligi ham uning hayotidagi navbatdagi muammolardan biri hisoblanadi.

Shunga qaramay, Dana kelajakka bo‘lgan ishonchini yo‘qotmagan. U jamiyatga foyda keltiradigan inson bo‘lishni, bir nechta tillarni o‘rganishni va qaysi sohani tanlamasin, unda yuqori natijalarga erishishni maqsad qilgan.

Eng katta orzusi esa xavfsiz hayot kechirish va onasining orzularini ro‘yobga chiqarishdir.

«Umid qilamanki, chodirlardagi azob-uqubatlarimiz bir kun kelib tugaydi. Men esa onam orzu qilganidek muvaffaqiyatli inson bo‘laman», — deydi Dana.