Tub burilish: Qozog‘iston va Janubiy Koreya xomashyo sotishdan to‘liq sanoat sikliga o‘tmoqda

Markaziy Osiyo va Sharqiy Osiyoning yetakchi davlatlari o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalar sifat jihatidan yangi, strategik bosqichga qadam qo‘ydi. Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayevning Janubiy Koreyaga amalga oshirgan tarixiy tashrifi doirasida Seulda Prezident Li Chje Myon bilan o‘tkazilgan oliy darajadagi muzokaralar, «Markaziy Osiyo — Koreya Respublikasi» sammiti hamda texnologik gigantlar rahbarlari bilan uchrashuvlar yakunida umumiy qiymati qariyb 19 milliard dollarni tashkil etuvchi yirik tijoriy bitimlar imzolandi.

Eng muhimi, ikki tomonlama munosabatlar rasman «kelajakka yo‘naltirilgan har tomonlama strategik sheriklik» maqomiga ko‘tarildi. Mazkur raqamlar ortida hamkorlik falsafasining tubdan o‘zgarishi yotibdi: tomonlar oddiygina xomashyo almashish modelidan voz kechib, yuqori qo‘shimcha qiymatga ega mahsulotlarni birgalikda ishlab chiqarish va Koreyaning ilg‘or texnologiyalarini mamlakatga olib kirish formatiga o‘tmoqda. Qozog‘istonda allaqachon to‘plangan koreys investitsiyalari 12 milliard dollardan oshgan bo‘lib, 1000 dan ortiq qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda.

Yangi kelishuvlarga muvofiq, endilikda Qozog‘istonda nafaqat avtomobillar yig‘iladi, balki o‘rindiqlar, simlar, eshiklar va bamperlar kabi butlovchi qismlar to‘liq mahalliylashtiriladi. Bundan tashqari, Qorachag‘anoqda 6 milliard dollarlik ulkan gaz zavodi qad rostlaydi hamda yarimo‘tkazgichlar va akkumulatorlar uchun o‘ta muhim bo‘lgan kamyob metallarni chuqur qayta ishlash yo‘lga qo‘yiladi.

Xo‘sh, Seul nega Xitoyga qaramlikni kamaytirish uchun aynan Qozog‘iston resurslariga tayanmoqda, 19 milliardlik investitsiya Markaziy Osiyo avtosanoatini qanday o‘zgartiradi va Ostona qisqa vaqtda yuqori texnologik davlatga aylana oladimi?

«Xomashyo emas — texnologiya, 6 milliardlik gaz zavodi va kamyob metallar»: Tarixiy tashrifning 5 muhim nuqtasi

Seuldagi sammit va imzolangan shartnomalardan eng asosiy strategik faktlar:

• 19 milliard dollarlik paket: Tomonlar mashinasozlik, energetika va ilg‘or texnologiyalar sohasida rekord miqdordagi tijoriy bitimlarga qo‘l qo‘ydi;

• «Resurslar — texnologiyalar — sanoat» formulasi: Prezident Toqayev taklif etgan ushbu model doirasida mahsulotlarni faqat eksport qilish emas, balki barcha ishlab chiqarish bosqichlarini mamlakat ichida yakunlash ko‘zda tutilgan;

• Avtomobilsozlikda to‘liq mahalliylashtirish: Olmaota va Qo‘stanayda Kia va Hyundai modellari uchun o‘rindiqlar, disklar, eshiklar va bamperlar ishlab chiqaruvchi lokalizatsiya markazlari ochiladi;

• Qorachag‘anoqdagi 6 milliardlik loyiha: «QazaqGaz» va «Hyundai Engineering» hamkorligida ulkan gaz-kimyo zavodi quriladi va u 2030 yilgacha ishga tushiriladi;

• Kritik minerallar va mikrochiplar bazasi: Janubiy Koreyada strategik sanalgan 10 turdagi barcha kamyob metallar bo‘yicha Qozog‘istonda qo‘shma qayta ishlash korxonalari va Olmaotada Ilmiy-tadqiqot markazi tashkil etiladi.

Qozog‘iston — Janubiy Koreya: Iqtisodiy va texnologik hamkorlik ko‘rsatkichlari

Tomonlar o‘rtasidagi joriy savdo va yangi loyihalar ko‘rsatkichi:

Geosiyosat va sanoat ekspertizasi: Nega bu bitimlar Markaziy Osiyo uchun burilish nuqtasi?

Xalqaro iqtisodchilar va xavfsizlik bo‘yicha ekspertlarning xulosalari:

• Xitoy ta’minot zanjiridan muqobil izlash: Janubiy Koreya mikrochiplar, yarimo‘tkazgichlar va elektromobillar uchun zarur bo‘lgan noyob metallar bo‘yicha Pekinga haddan tashqari qaram edi; Qozog‘iston resurslariga chiqish Seulga o‘z milliy xavfsizligini ta’minlash imkoniyatini yaratadi;

• «Xomashyo qarg‘ishi»dan chiqish imkoniyati: Ostona shunchaki neft va uran qazib oluvchi davlat bo‘lib qolishni istamaydi; Koreya bilan sheriklik orqali bir avlod davomida qoloq davlatdan global texnologik derjavaga aylangan davlatning nou-xau va ishlab chiqarish madaniyatini to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘zlashtirish imkoniyati tug‘ilmoqda;

• Markaziy Osiyo logistika markazi: Yevropa va Osiyo o‘rtasidagi an’anaviy yo‘llar geosiyosiy to‘siqlarga duch kelayotgan bir paytda, Koreya Markaziy Osiyo transport yo‘laklarini rivojlantirishdan manfaatdor;

• Qo‘shni respublikalar uchun ijobiy effekt: Qozog‘istonda yirik gaz-kimyo zavodi va koreys avtobutlovchi qismlari bazasining yaratilishi butun mintaqa, xususan O‘zbekiston avtosanoati va elektrotexnika tarmoqlari uchun ham qo‘shimcha integratsiya imkoniyatlarini kengaytiradi.

Qozog‘iston va Janubiy Koreyaning 19 milliard dollarlik mazkur ulkan sakrashi mintaqa iqtisodiyotini xomashyoga qaramlikdan yuqori texnologiyalar davri sari dadil boshlamoqda.

Sizningcha, Qozog‘iston Janubiy Koreya texnologiyalari yordamida yaqin yillarda mikrochiplar va yuqori texnologiyali mahsulotlar ishlab chiqaruvchi sanoat markaziga aylana oladimi? Toqayev ilgari surgan «xomashyo o‘rniga tayyor mahsulot» strategiyasi qanchalik samara beradi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va mintaqamiz iqtisodiy kelajagiga oid ushbu muhim tahlilni barcha do‘stlaringiz va soha ixlosmandlariga ulashing!