Global iqlim tahdidi: El-Nino hodisasi tufayli 347 milliondan ortiq bola xavf ostida

BMTning Bolalar xalqaro jamg‘armasi (UNICEF) global iqlim o‘zgarishlari bilan bog‘liq navbatdagi favqulodda hisobotini e’lon qildi. Unga ko‘ra, Tinch okeanidagi kuchli tabiiy anamaliya — El-Nino hodisasining kuchayishi oqibatida dunyoning 100 ta mamlakatida istiqomat qiluvchi 347 milliondan ziyod bola jiddiy salbiy ta’sirlar girdobida qolishi mumkin.

Xalqaro tashkilot mutaxassislari ayniqsa 2026 yilning oktyabr—dekabr oylari oralig‘idagi uch oylik davrni eng yuqori xavf darajasiga ega bosqich sifatida baholamoqda.

Anomal ob-havo: Suv toshqinlari va qaqragan zamin

YUNISЕF tahlillariga ko‘ra, kelgusi uch oy davomida sayyoramizning turli mintaqalarida ob-havoning me’yordan tashqari keskin o‘zgarishi kuzatiladi:

• Ikki qutbli xatar: Ayrim hududlarda misli ko‘rilmagan darajadagi namlik va jala yomg‘irlari halokatli toshqinlarni keltirib chiqarsa, boshqa mintaqalarda o‘ta qaqroq sharoit hosil bo‘lib, keng ko‘lamli qurg‘oqchilik xavfini tug‘diradi;

• Zanjirli inqirozlar: El-Nino oqibatlari shunchaki ob-havo o‘zgarishi bilan cheklanmaydi. U millionlab oilalarni o‘z uy-joylarini tashlab qochishga (majburiy migratsiya), toza ichimlik suvi tanqisligiga, to‘yib ovqatlanmaslik va epidemiologik yuqumli kasalliklarning tarqalishiga olib keladi;

• Global statistika xavotiri: YUNISЕF hisob-kitoblariga ko‘ra, hozirning o‘zidayoq dunyo bo‘yicha jami 1,1 milliard bola — ya’ni barcha bolalarning qariyb yarmi — ekstremal issiqlik, qurg‘oqchilik yoki suv toshqinlari kabi xavfli tabiiy omillar ta’sirida yashab kelmoqda.

Cho‘llarni gulzorga aylantirgan sirli kuch: Atakama fenomeni

El-Nino hodisasining ta’sir ko‘lami qanchalik misli ko‘rilmagan ekanini yaqinda Janubiy Amerikada qayd etilgan holat ham tasdiqlaydi:

• Tabiat mo‘jizasi: Dunyoning eng quruq nuqtalaridan biri hisoblangan Chilidagi Atakama cho‘lida El-Nino keltirib chiqargan rekord darajadagi yog‘ingarchiliklar ortidan odatda qum va toshlardan iborat bo‘lgan zamin ulkan va rang-barang gullar ummoniga aylandi;

• Iqlim beqarorligi belgisi: Bir qarashda hayratlanarli ko‘ringan bu manzara, aslida, sayyoramizdagi ko‘p yillik tabiiy balansning buzilgani va iqlimning oldindan aytib bo‘lmas darajada beqarorlashib borayotganining yorqin isboti hisoblanadi.

Xalqaro gumanitar tashkilotlar davlatlar hukumatlarini zarur choralarni kechiktirmasdan ko‘rishga, qurg‘oqchilik va toshqinlarga moyil hududlarda bolalar va zaif qatlamlarni himoya qilish bo‘yicha tezkor yordam mexanizmlarini faollashtirishga chaqirmoqda.