2026 yilgi iqtisodiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sohiblari e’lon qilindi

Shvetsiya Qirollik fanlar akademiyasining Nobel qo‘mitasi 2026 yilgi Alfred Nobel xotirasiga bag‘ishlangan iqtisodiyot fanlari bo‘yicha nufuzli mukofot laureatlari nomini rasman e’lon qildi. Jahonning eng oliy ilmiy sovrini hamda 1,2 million AQSH dollari miqdoridagi mukofot puli ikki nafar atoqli amerikalik iqtisodchi — Robert E. Xoll (Robert E. Hall) va Maykl Vudford (Michael Woodford) o‘rtasida teng taqsimlanadi.

Ushbu qaror Nobel qo‘mitasining rasmiy sahifasida o‘z tasdig‘ini topdi.

Mukofot qaysi ilmiy yutuq uchun berildi?

Olimlar iqtisodiy nazariyaning ikki muhim qutbi — kichik iqtisodiy subyektlar va umumiy davlat iqtisodiyoti o‘rtasidagi aloqani mustahkamlaganliklari uchun taqdirlandilar:

• Rasmiy ta’rif: Yuksak mukofot olimlarga «Makroiqtisodiy barqarorlashuvning mikroiqtisodiy asoslarini ishlab chiqqanliklari uchun» («for microeconomic foundations of macroeconomic stabilisation») topshirildi;

• Ilmiy kashfiyotning mohiyati: Xoll va Vudfordning tadqiqotlari iste’molchilar va biznesning qarorlari butun boshli davlat darajasidagi inflyatsiya, bozor o‘zgarishlari va moliyaviy barqarorlikka qanday ta’sir ko‘rsatishini aniq iqtisodiy modellar asosida asoslab berdi.

Amaliy ahamiyat va xalqaro e’tirof

Iqtisodiyot yo‘nalishidagi mukofot an’anaviy Nobel haftaligining yakuniy nuqtasi hisoblanadi:

• Mukofot jamg‘armasi: 1,2 million dollarlik umumiy pul mukofoti amerikalik ikki tadqiqotchi o‘rtasida teng ulushlarda bo‘linadi;

• Markaziy banklar uchun qo‘llanma: Olimlar tomonidan ishlab chiqilgan nazariy mexanizmlar bugungi kunda dunyoning yetakchi moliya regulyatorlari va markaziy banklari tomonidan inqirozlarga qarshi kurashish hamda foiz stavkalari siyosatini to‘g‘ri belgilashda faol qo‘llanilmoqda.

Nobel qo‘mitasining ushbu tanlovi global makroiqtisodiy qarorlar qabul qilishda mikroiqtisodiy omillar va real bozor ishtirokchilari xulq-atvorini chuqur hisobga olish naqadar muhim ekanini yana bir bor ko‘rsatdi.