Ximiya bo‘yicha 2026 yilgi Nobel mukofoti sohiblari e’lon qilindi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- 2026 yilgi kimyo bo‘yicha Nobel mukofoti fransiyalik Anri B. Kagan va yaponiyalik Kenso Soai tomonidan asimmetrik organik sintezda chiziqsiz effektlar va avtokataliz hodisalarini kashf etganliklari uchun berildi.
- Ushbu kashfiyotlar farmatsevtika va yangi materiallar yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi, ayniqsa, nojo‘ya ta’sirlari kam bo‘lgan dori vositalarini ishlab chiqarishni yaxshilaydi.
Shvetsiya Qirollik fanlar akademiyasining Nobel qo‘mitasi 2026 yilgi kimyo yo‘nalishi bo‘yicha nufuzli mukofot sovrindorlari nomini rasman e’lon qildi. Qo‘mitaning rasmiy bayonotiga muvofiq, joriy yilda oliy ilmiy mukofotga fransiyalik taniqli olim Anri B. Kagan (Henri B. Kagan) hamda yaponiyalik kimyogar Kenso Soai (Kenso Soai) munosib ko‘rildi.
Tadqiqotchilar organik kimyo sohasida inqilobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan fundamental yangiliklari bilan jahon ilm-fani xazinasini boyitgan.
Asimmetrik sintezdagi yutuq: Mukofot aynan nima uchun berildi?
Olimlarning tadqiqotlari zamonaviy farmatsevtika va yangi materiallar yaratish jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi:
Rasmiy formulirovka: Nobel qo‘mitasi xulosasiga ko‘ra, mukofot «asimmetrik organik sintezdagi chiziqsiz (nolineyniy) effektlar va avtokataliz hodisasini kashf etganliklari uchun» («for the discovery of non-linear effects and autocatalysis in asymmetric organic synthesis») topshirildi;
Amaliy ahamiyati: Molekulalarning ko‘zgudagi aksidek bir-biriga o‘xshash, biroq turlicha ta’sir ko‘rsatuvchi shakllarini (xirallik) nazorat qilish va kerakli moddani yuqori aniqlikda sintez qilish imkoni kengaydi;
Farmatsevtika uchun ahamiyati: Ushbu kashfiyotlar, ayniqsa, nojo‘ya ta’sirlari kam bo‘lgan yuqori samarali dori vositalarini xavfsiz va arzon usulda ishlab chiqarish tizimini tubdan yaxshilashga xizmat qilmoqda.
Mukofot miqdori va ilmiy mavsum tafsilotlari
Nobel haftaligi doirasida g‘oliblarni taqdirlash shartlari an’anaviy moliyaviy ko‘rsatkichlarga ega:
Moliyaviy jamg‘arma: 2026 yilda har bir nominatsiya bo‘yicha mukofot fondi 12 million shved kronasini (qariyb 1,2 million AQSH dollari) tashkil etmoqda;
Taqsimot: Kimyo bo‘yicha ajratilgan ushbu mablag‘ ikki laureat o‘rtasida teng taqsimlanadi;
Avvalgi e’lonlar: Eslatib o‘tamiz, Zamin.uz bundan avval tibbiyot va fiziologiya hamda fizika yo‘nalishlarida 2026 yilgi Nobel mukofoti sohiblari haqida batafsil ma’lumot bergan edi.
Anri Kagan va Kenso Soaining bu yutug‘i zamonaviy kimyoning eng murakkab sohalaridan birida o‘nlab yillar davom etgan mashaqqatli izlanishlarning jahon miqyosidagi oliy e’tirofi bo‘ldi.
Izohlar 0
…