Trampning oraliq saylovlardagi mag‘lubiyati va AQSHdagi siyosiy burilishlar

Amerika Qo‘shma Shtatlarida o‘tkazilgan oraliq saylovlar Amerika xalqining amaldagi rahbari Donald Trampning 2 yillik prezidentligidan hamda respublikachilar siyosatidan qattiq noroziligini yaqqol ko‘rsatdi. Taniqli siyosatshunos Kamoliddin Rabbimovning Kun.uz saytidagi kolonkasida ta’kidlanishicha, bu safargi saylov natijalari an’analarni buzib, juda hayratli manzarani hosil qildi. Rekord darajadagi tafovut bilan demokratlarning g‘olib chiqishi ko‘plab muhokamalarga sabab bo‘lmoqda.

Saylov natijalaridagi uchta muhim xulosa

Mazkur siyosiy jarayon va kelajakdagi saylovlar borasida e’tibor qaratish lozim bo‘lgan uchta asosiy xulosa ko‘zga tashlanadi:

1. Eronga qarshi urush va jamoatchilik charchog‘i: Amerikaliklar faqatgina inflyatsiya, qimmatlashgan neft va ijtimoiy-iqtisodiy muammolardangina emas, balki nisbatan zaif deb hisoblangan Eronning de-fakto ustun kelganidan ham norozi. Bu urush ko‘pchilik tomonidan noqonuniy, ma’naviyatsiz va tajovuzkorona sifatida qabul qilinmoqda. Urushlarning chegaraga yetgani ochiq ko‘rinmoqda.

2. Siyosiy liderlarning yangi avlodi va «uyga qaytish» kayfiyati: Qo‘shma Shtatlarda yangi avlod yetishib chiqmoqda. Ular AQSHning jahondagi «istisno davlat» maqomidan, intervensionizmidan charchagan. Bu kuchlar resurslar Amerika ichida qolishini va «vazminlik» siyosati yuritilishini istaydi.

3. Demokratlar g‘alabasi — aslida Trampning mag‘lubiyati: Saylovchilar demokratlarning kuchli dasturi uchun emas, balki Tramp va respublikachilardan hafsalasi pir bo‘lgani uchun ovoz berdi. Biroq demokratlar ichidagi ichki parokandalik va qarashlarning turlichaligi kelajakda ular uchun ham jiddiy bosh og‘riqqa aylanishi mumkin.

Demokratlar ichidagi ziddiyatlar va global yondashuvlar

Demokratlar partiyasi ichida mo‘tadil markazchi so‘llar hamda radikal o‘zgarishlar tarafdori bo‘lgan sotsial-demokrat islohotchilar o‘rtasida katta tafovutlar kuchaymoqda. Mo‘tadillar Yaqin Sharqdan chekinishni, lekin Yevropa va Ukrainani qo‘llab-quvvatlashni istasa, islohotchilar to‘liq izolyatsionizm tarafdori bo‘lib, hatto Yevropa bilan ham xavfsizlik aloqalarini kamaytirishni yoqlaydilar.

Xitoy masalasida esa ikkala qanot ham katta urush tarafdori emas, biroq iqtisodiy raqobat va hatto sun’iy intellekt sohasida chegaralar o‘rnatish orqali Pekinni tiyib turishni rejalashtirmoqda.

Tramp Eronga qarshi urushni to‘xtatadimi?

Amerika xalqi saylovlarda Eron urushiga qarshi ekanini ochiq bildirdi. Biroq tarix shuni ko‘rsatadiki, oraliq saylovlarda yutqazgan prezidentlar (Reygan, kichik Jorj Bush, Obama) o‘z muddatlarida urushlarni to‘xtatish o‘rniga, revansh olish uchun ularni kuchaytirishgan. Trampning beqaror va oldindan aytib bo‘lmaydigan xarakteri, shuningdek, uning atrofidagi ayrim shaxslarning yanada qattiqroq kurashish kerak edi degan qarashlari yangi avantyuralar xavfini saqlab qolmoqda. Ammo xalqning urushlardan charchog‘i yil sayin ortib borishi aniq.

Sizningcha, AQSHdagi bunday siyosiy o‘zgarishlar va jamoatchilikning urushlardan charchagani global siyosatga qanday ta’sir ko‘rsatadi? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring!