100 yoshli boboning 7 odati: boylik qayerdan boshlanadi?

Katta daromad har doim ham farovon hayot kafolati emas. Ayrimlar ko‘p pul topsa-da, oy oxiriga yetmay qarzga kiradi, boshqalar esa oddiy qoidalar orqali yillar davomida mustahkam moliyaviy poydevor yaratadi.

Ijtimoiy tarmoqlarda «100 yoshli boboning maslahatlari» sifatida tarqalayotgan yettita tamoyil boylikning sirli formulasini emas, pulga munosabatni o‘zgartiruvchi odatlarni ko‘rsatadi. Ular orasida eng muhimi esa ko‘pchilik kutgan narsa emas.

1. Topganingizdan kamroq sarflashni o‘rganing

Moliyaviy barqarorlikning birinchi qoidasi juda oddiy: daromad xarajatdan ko‘p bo‘lishi kerak. Ammo amalda aynan shu tamoyilga rioya qilish eng qiyin vazifalardan biriga aylanadi.

Daromad oshgani sari insonning ehtiyojlari ham kengayib boradi. Qimmatroq telefon, yaxshiroq avtomobil, yangi kiyimlar va rejalashtirilmagan xaridlar ko‘payib, qo‘shimcha daromadni sezilmasdan yo‘qotadi.

Shuning uchun moliyaviy o‘sish faqat ko‘proq pul topishdan emas, topilgan mablag‘ni nazorat qilishdan boshlanadi.

Sarflanmagan har bir so‘m — kelajakda imkoniyatga aylanishi mumkin bo‘lgan resursdir.

2. Pulning qolganini emas, avvaldan belgilanganini jamg‘aring

Ko‘pchilik oy oxirida ortib qolgan pulni jamg‘arishga qaror qiladi. Lekin amalda oy oxiriga kelib mablag‘ning o‘zi qolmaydi.

Samarali usul esa teskari tartibda ishlaydi: daromad kelishi bilan uning ma’lum qismini alohida hisobga o‘tkazish kerak. Masalan, har oylik tushumning 10 foizini sarflanmaydigan mablag‘ sifatida ajratish mumkin.

Bu kichik qadam vaqt o‘tishi bilan:

• favqulodda vaziyatlar uchun zaxira;

• katta xaridlarga boshlang‘ich mablag‘;

• biznes yoki ta’lim uchun sarmoya;

• moliyaviy xotirjamlik manbaiga aylanadi.

Muhimi, jamg‘arishni qoldiq pulga emas, doimiy odatga aylantirishdir.

3. Bilimga sarflangan pul xarajat emas

Texnologiya, mehnat bozori va biznes modellari tez o‘zgarayotgan davrda bir marta olingan bilim insonga umr bo‘yi yetarli bo‘lmasligi mumkin.

Kasbiy kurs, kitob, chet tili, yangi dastur yoki malaka insonning daromad olish imkoniyatini kengaytiradi. Moddiy buyum vaqt o‘tishi bilan qiymatini yo‘qotishi mumkin, ammo to‘g‘ri bilim yangi imkoniyatlarni ochib beradi.

Shu sababli aql va tajriba eng ishonchli aktivlardan biri hisoblanadi. Ular yo‘qolmaydi, aksincha, to‘g‘ri qo‘llanilsa yillar davomida qiymat yaratadi.

4. Bitta daromad manbaiga bog‘lanib qolmang

Faqat ish haqiga tayanish tinch va qulay ko‘rinishi mumkin. Biroq ish joyini yo‘qotish, bozordagi o‘zgarish yoki sog‘liq bilan bog‘liq muammo butun oila daromadiga ta’sir qilishi mumkin.

Qo‘shimcha manba katta biznes bo‘lishi shart emas. U quyidagilardan boshlanishi mumkin:

• kasbiy xizmat ko‘rsatish;

• onlayn savdo;

• ijara daromadi;

• frilans;

• raqamli mahsulot;

• kichik oilaviy biznes.

Bir nechta kichik tushum birlashib, vaqt o‘tishi bilan sezilarli moliyaviy oqimni shakllantirishi mumkin. Ammo har qanday yangi yo‘nalishni xavflarini hisoblab, bosqichma-bosqich boshlash muhim.

5. Har kuni o‘zingizga sarmoya kiriting

Farovonlik faqat bank hisobidagi raqam bilan o‘lchanmaydi. Sog‘liq, intizom, vaqtni boshqarish va barqaror odatlar bo‘lmasa, katta daromadni saqlab qolish ham qiyinlashadi.

Kundalik kichik harakatlar uzoq muddatda katta natija beradi:

• belgilangan vaqtda uyg‘onish;

• reja asosida ishlash;

• jismoniy faollik;

• zararli odatlarni kamaytirish;

• har kuni yangi narsa o‘rganish;

• boshlangan ishni yakunlash.

Muvaffaqiyat ko‘pincha bir martagi kuchli harakat emas, zerikarli bo‘lsa ham muntazam takrorlanadigan to‘g‘ri odatlar natijasidir.

6. Atrofingizdagi insonlarni ehtiyotkorlik bilan tanlang

Insonning qarorlari va dunyoqarashiga u eng ko‘p vaqt o‘tkazadigan muhit kuchli ta’sir ko‘rsatadi.

Doimiy shikoyat qiladigan, har bir g‘oyadan kamchilik izlaydigan yoki harakat qilishdan qo‘rqadigan odamlar insonning ishtiyoqini pasaytirishi mumkin. Aksincha, maqsadli, halol va rivojlanishga intiluvchi insonlar yangi fikr va imkoniyatlarga yo‘l ochadi.

Bu eski tanishlardan voz kechish kerak degani emas. Masala — kimning fikri qarorlaringizga ta’sir qilishiga ongli ravishda yondashishda.

7. Uzoq muddatli maqsad qisqa xohishlardan kuchli bo‘lsin

Tez boyish va’dasi jozibali eshitiladi. Ammo haqiqiy moliyaviy barqarorlik ko‘pincha yillar davomida shakllanadi.

Uy-joy, biznes, ta’lim yoki moliyaviy erkinlik kabi katta maqsadlar uchun aniq reja zarur. Maqsad belgilanganda inson har bir xarajatni boshqacha baholay boshlaydi: bu xarid meni rejamga yaqinlashtiradimi yoki undan uzoqlashtiradimi?

Sabrsizlik insonni shubhali loyihalar va tez foyda va’da qiluvchi sxemalarga yetaklashi mumkin. Uzoq muddatli fikrlash esa xavflarni baholash va shoshilmasdan qaror qabul qilishga yordam beradi.

Boylik puldan oldin odatlarda paydo bo‘ladi

Farovonlikka olib boruvchi yagona va kafolatlangan formula mavjud emas. Daromad miqdori, sharoit va imkoniyat har kimda turlicha.

Biroq umumiy tamoyil o‘zgarmaydi: inson qancha pul topishidan oldin, uni qanday boshqarishini o‘rganishi kerak. Jamg‘arish, bilim olish, sog‘liqni asrash va kelajakni rejalashtirish bir kunda natija bermaydi. Ammo yillar o‘tgach, aynan shu kichik odatlar inson hayotidagi eng katta farqni yaratadi.

«100 yoshli bobo maslahati» degan ta’rifning aniq manbasi tasdiqlanmagan bo‘lishi mumkin. Shunga qaramay, undagi asosiy fikr hayotiy: boylik tasodifiy omaddan emas, har kuni takrorlanadigan qarorlardan boshlanadi.

Siz ushbu yetti qoidaning qaysi biriga hozirdan amal qilasiz? Fikringizni izohlarda qoldiring.