Yer tezroq aylana boshladimi? Tarixdagi eng qisqa kunlardan biri aniqlandi

Olimlarning ma’lum qilishicha, 2026 yil iyul oyida Yer so‘nggi yillardagi eng qisqa kunlardan birini boshdan kechirdi. Bu hodisa sayyoramizning o‘z o‘qi atrofidagi aylanish tezligi odatdagidan biroz yuqori bo‘lgani bilan izohlanmoqda.

Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, mazkur kunda Yer bir marta to‘liq aylanishni odatiy 24 soatdan taxminan 0,65 millisekund tezroq yakunladi. Bu farq inson tomonidan sezilmaydi, chunki u soniyaning mingdan bir qismiga teng. Biroq bunday o‘zgarishlar yuqori aniqlikda ishlaydigan vaqt tizimlari uchun ahamiyatli hisoblanadi.

Olimlar ta’kidlashicha, Yerning aylanish tezligi doim bir xil bo‘lmaydi. U atmosferadagi jarayonlar, okean oqimlari, Oyning tortish kuchi va sayyoramiz ichki qatlamlarida kechadigan tabiiy jarayonlar ta’sirida oz miqdorda o‘zgarib turadi. Shuning uchun kun davomiyligi ba’zan bir necha millisekundga qisqarishi yoki uzayishi mumkin.

Mutaxassislar 2020 yildan buyon Yerning aylanishida bir nechta shunday tezlashish holatlari kuzatilayotganini qayd etmoqda. Ammo bu Yerning doimiy ravishda tezroq aylana boshlaganini anglatmaydi. Aksincha, uzoq muddatli nuqtayi nazardan olib qaralganda, sayyoramizning aylanishi asta-sekin sekinlashib bormoqda. Hozirgi tezlashishlar esa qisqa muddatli tabiiy o‘zgarishlar sifatida baholanmoqda.

Bunday kichik farqlar oddiy inson hayotiga deyarli ta’sir qilmaydi. Biroq GPS navigatsiyasi, sun’iy yo‘ldoshlar, telekommunikatsiya tarmoqlari va atom soatlari kabi yuqori aniqlikni talab qiladigan tizimlarda hatto millisekundlar ham katta ahamiyatga ega. Shu sababli xalqaro vaqt xizmati Yer aylanishini muntazam kuzatib boradi va zarur hollarda vaqt hisobini muvofiqlashtirish choralarini ko‘radi.