Ota-onani muhokama qilish taqdiringizga ta’sir qiladimi?
Ota-onasining xatolarini ko‘rib ulg‘aygan insonda bir savol paydo bo‘lishi mumkin: ularni kechirish kerakmi yoki qilmishlarini doimiy ravishda muhokama qilib yashash kerakmi? Psixologik yondashuvlarda esa bu masalaga boshqacha qarash taklif etiladi: inson ota-onasini ideallashtirishi shart emas, ammo ularni qanday bo‘lsa, shunday qabul qilish o‘z ichki dunyosi bilan ishlashga yordam berishi mumkin.
Bu yondashuvning mohiyati ota-onaning barcha qilmishlarini oqlash emas. Aksincha, ularning yaxshi va kamchilikli jihatlarini bir vaqtning o‘zida ko‘ra bilish haqida.
Nega ota-onani qabul qilish muhim?
Har bir inson o‘z ota-onasi bilan bog‘liq xotiralarni bolalikdan olib keladi. Ular orasida mehrli lahzalar ham, og‘riqli xotiralar ham bo‘lishi mumkin.
Ayrim hollarda inson voyaga yetganidan keyin ham ota-onasining xatolariga nisbatan kuchli ranjishni his qilishi mumkin.
Biroq qabul qilish degani:
qilingan xatoni to‘g‘ri deb hisoblash emas;
zararli munosabatni davom ettirish emas;
o‘z chegaralaridan voz kechish emas;
o‘tmishdagi og‘riqni inkor qilish emas.
Qabul qilish — voqelikni boricha tan olish va uning inson hayotini boshqarishiga yo‘l qo‘ymaslikdir.
Ota-ona ham ideal inson emas
Matndagi asosiy g‘oyalardan biri shu: insonni faqat uning xatolari orqali baholash uning shaxsiyatini to‘liq anglashga imkon bermaydi.
Ota yoki onada kamchiliklar bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, ularning farzandiga qilgan yaxshiliklari, mehri va ijobiy fazilatlari ham mavjud bo‘lishi mumkin.
Insonni faqat uning eng yomon xatosi bilan o‘lchash — uning butun hayotini bitta voqeaga tenglashtirishdir.
Shuning uchun ota-onani qabul qilishda ularning ham inson ekanini anglash muhim.
«Rozilik» tushunchasi nimani anglatadi?
«Otadan rozilik» yoki «onadan rozilik» tushunchasini ham to‘g‘ri talqin qilish kerak.
Bu farzand ota-onasining har qanday harakatini ma’qullashi kerak degani emas.
Agar ota-ona tomonidan jiddiy xatolar, zo‘ravonlik yoki boshqa zararli munosabatlar bo‘lgan bo‘lsa, inson o‘z xavfsizligi va shaxsiy chegaralarini birinchi o‘ringa qo‘yishi tabiiy.
Shu bilan birga, inson:
o‘tmishda nima bo‘lganini tan olishi;
o‘z his-tuyg‘ularini tushunishi;
kerak bo‘lsa kechirish yo‘lini izlashi;
ammo zararli munosabatni takrorlamasligi mumkin.
Ota-onaning taqdirini takrorlash shart emas
Ko‘pincha inson bolaligida ko‘rgan munosabat modellarini katta bo‘lgach takrorlab qo‘yishi mumkin.
Ammo bu o‘zgarmas taqdir degani emas.
Inson o‘z odatlari, qarashlari va munosabatlarini anglab, ular ustida ishlashi orqali boshqacha hayot qurishi mumkin.
Buning uchun ota-onani ayblashdan ko‘ra, o‘z hayotingizda qaysi ssenariyni davom ettirishni va qaysisini to‘xtatishni anglash muhimroq.
Yaxshilikni ko‘rish — kamchilikni inkor qilish emas
Matndagi «Rahmon va shayton» haqidagi fikrni diniy hukm sifatida emas, inson tabiatining yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi ichki kurashiga doir metafora sifatida tushunish mumkin.
Inson mukammal emas. Unda yaxshi fazilatlar ham, xatolar ham bo‘ladi.
Ota-onaga nisbatan ham xuddi shu tamoyilni qo‘llash mumkin: ularning kamchiligini ko‘rish bilan birga, yaxshiliklarini ham unutmaslik.
Eng muhim xulosa
Ota-onani qabul qilish — ularning har bir ishini ma’qullash degani emas. Kechirish ham inson o‘z chegaralaridan voz kechishi kerakligini anglatmaydi.
Aksincha, inson o‘tmishini anglab, ota-onasining yaxshi va yomon tomonlarini ajrata olsa, o‘z hayotida qaysi tajribani davom ettirish, qaysisini esa to‘xtatish haqida ongli qaror qabul qilishi osonlashadi.
Ota-onangiz ideal bo‘lmagan bo‘lishi mumkin. Ammo ularning xatolari sizning kelajagingiz uchun majburiy ssenariy emas.
Izohlar 0
…