Nodirbek Abdusattorov elit sportdagi g‘alaba sirini ochiqladi

Jahon shaxmat elitasining eng yorqin vakillaridan biri, o‘zbekistonlik xalqaro grossmeyster Nodirbek Abdusattorov yuqori saviyadagi musobaqalarda muvaffaqiyatga erishishning psixologik mexanizmlari haqida muhim fikrlarni bildirdi.

Yosh bo‘lishiga qaramay, sayyoramizning eng kuchli shaxmatchilarini dog‘da qoldirib kelayotgan grossmeyster mag‘lubiyat va xatolarning asl sabablari aksar hollarda taxtadagi yurishlar bilan emas, balki sportchining ichki ruhiy holati bilan bog‘liq ekaniga to‘xtaldi.

UzChess loyihasiga bergan intervyusida Abdusattorov stress va og‘ir bosim sharoitida sovuqqonlikni saqlash hamda har bir mayda detalning g‘alabadagi ahamiyatini batafsil ochib berdi.

Hissiyotlar qurboni: Shaxmatchilar ochkoni qayerda yo‘qotadi?

Nodirbek Abdusattorov katta tajriba ortidan anglab yetgan psixologik haqiqatlarini o‘rtoqlashdi:

• Sof shaxmat emas, asablar sinovi: «Ko‘plab xatolar sof shaxmat sababli emas, balki ortiqcha hissiyotlar va psixologik bosim tufayli yuz beradi», — deya qayd etadi grossmeyster;

• Qimmatga tushgan saboqlar: Abdusattorov muhim bahslarda ochkolarning boy berilishi aynan his-tuyg‘ularni jilovlay olmaslik natijasida yuzaga kelganini va bu unga katta maktab bo‘lganini e’tirof etdi;

• Bosimni yengish mahorati: Yillar va yirik turnirlar davomida to‘plangan malaka unga yuqori kuchlanishli vaziyatlarda o‘zini to‘liq nazorat qilish va sovuqqonlikni saqlash ko‘nikmasini shakllantirgan.

Fokus va energiyani saqlash qoidasi

Yuqori bosqichda har bir daqiqa va fikr hal qiluvchi ahamiyatga ega:

• O‘tmishni ortda qoldirish: «Partiyadan keyingi salbiy fikrlarni ortda qoldirish kerak. Ularni yangi o‘yinlarga sudrab yurish mutlaqo mumkin emas», — deydi Nodirbek;

• Mutlaq diqqat — faqat taxtada: O‘yin kechayotgan pallada butun fikr-xayol doska va mavjud pozitsiyaga yo‘naltirilishi shart;

• Energiya isrofiga yo‘l qo‘ymaslik: Har qanday begona xayol, tribunalar bosimi yoki avvalgi mag‘lubiyatlar haqidagi o‘ylar sportchining diqqatini chalg‘itadi va eng qimmatli narsa — miyadagi ichki energiyani so‘rib oladi.

Mayda detallar — katta g‘alabalar garovi

Elit shaxmatda durang va g‘alaba o‘rtasidagi chegara juda mo‘rt bo‘lib, barchasini mayda-chuydadek tuyulgan jihatlar hal qiladi:

• Hal qiluvchi kichik farqlar: Eng yuqori darajaga chiqqanda raqiblarning taktik va strategik bilimi qariyb tenglashadi. Bunday pallada natijani juda kichik, ko‘zga tashlanmaydigan detallar belgilab beradi;

• O‘yinni kuchaytirish formulasi: Abdusattorovning ta’kidlashicha, sportchi ana shu mayda ko‘ringan kamchiliklar va jihatlar ustida tinimsiz ishlab, ularni yaxshilab borsa, uning umumiy o‘yin sifati sezilarli ravishda yangi bosqichga ko‘tariladi.

O‘zbekistonlik grossmeysterning ushbu tahliliy yondashuvi zamonaviy sportda jismoniy va nazariy tayyorgarlikdan tashqari, temirdek asab hamda psixologik chidamlilik eng oliy cho‘qqilarni zabt etishning bosh mezoniga aylanganini ko‘rsatmoqda.