WhatsApp foydalanuvchi nomlarini joriy etmoqda: Firibgarlik xavfi ortishi mumkinmi?

Dunyoning eng ommabop messenjerlaridan biri boʻlgan WhatsApp foydalanuvchilarga telefon raqami oʻrniga maxsus foydalanuvchi nomlarini (username) band qilish imkoniyatini taqdim eta boshladi. Ushbu yangilik yil yakuniga qadar barcha uchun ochiqlanishi kutilmoqda. Biroq yangi funksiya hali toʻliq ishga tushmasidanoq xavfsizlik ekspertlari va davlat regulyatorlari oʻrtasida jiddiy xavotirlarga sabab boʻlmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Gap shundaki, foydalanuvchi nomlaridan foydalanish shaxsiy daxlsizlikni oshirsa-da, boshqa birovning nomidan ish yuritish (impersonation) va firibgarlik holatlarini koʻpaytirishi mumkin. TechCrunch nashri maʼlumotiga koʻra, dastlabki sinovlar davomida taniqli siyosatchilar, yulduzlar va yirik tashkilotlar nomiga juda oʻxshash boʻlgan foydalanuvchi nomlari hali ham band qilish uchun ochiq ekani aniqlangan.

Soxta akkauntlar va xavfsizlik muammosi

Messenjerning eng yirik bozori hisoblangan Hindistonda ushbu masala davlat darajasida koʻrib chiqilmoqda. Mamlakat Elektronika va axborot texnologiyalari vazirligi (MeitY) WhatsApp rahbariyatiga rasmiy ogohlantirish xati yoʻlladi. Regulyatorning fikricha, foydalanuvchi nomlari kiber-firibgarlik, fishing va soxta "raqamli hibsga olish" sxemalarini yanada avj oldirishi mumkin. Chunki jinoyatchilar oʻz telefon raqamlarini koʻrsatmasdan turib, nufuzli shaxslar nomidan xabar yuborish imkoniga ega boʻladilar.

Meta korporatsiyasi bu borada oʻz himoya tizimiga ega ekanini taʼkidlamoqda. Kompaniya vakillarining soʻzlariga koʻra, jamoat arboblari, davlat idoralari va baʼzi brendlar uchun maxsus nomlar oldindan band qilib qoʻyilgan. Ammo Meta qaysi mezonlarga koʻra aynan qaysi nomlarni himoyalashini ochiqlamagan. Masalan, Binance asoschisi Changpeng Zhao oʻzining boshqa platformalardagi anʼanaviy "cz_binance" nomini WhatsAppʼda band qila olmaganini maʼlum qildi.

Regulyatorlar va huquq himoyachilari bahsi

Hindiston hukumati WhatsAppʼdan ushbu funksiyani maslahatlashuvlar yakunlanmaguncha toʻliq ishga tushirmaslikni talab qilmoqda. Vazirlikning taʼkidlashicha, banklar va huquq-tartibot idoralari nomidan foydalanib qilinadigan hujumlar soni ortishi ijtimoiy xavf tugʻdiradi. Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar uchun ham bu mavzu dolzarb, chunki messenjer orqali amalga oshiriladigan firibgarliklar mintaqamizda ham tez-tez kuzatiladi.

Boshqa tomondan, Internet Freedom Foundation (IFF) kabi raqamli huquqlar tashkilotlari hukumatning bu aralashuvini tanqid qilmoqda. Ularning fikricha, firibgarlikka qarshi texnologik cheklovlar orqali emas, balki jinoyat qonunchiligini ijro etish orqali kurashish lozim. Aks holda, davlat organlari xususiy kompaniyalarning mahsulot dizayni va funksiyalariga asossiz bosim oʻtkazishi mumkin.

Yaqin oylarda WhatsApp ushbu bahsli masalalar boʻyicha yakuniy qarorga kelishi kutilmoqda. Hozircha foydalanuvchilarga oʻz shaxsiy brendlarini himoya qilish uchun imkoniyat tugʻilishi bilan kerakli nomlarni band qilib qoʻyish tavsiya etilmoqda. Messenjerda foydalanuvchi nomlarining joriy etilishi, platformaning Telegram kabi raqobatchilari bilan identifikatsiya borasidagi farqni yanada kamaytiradi.