AQSHda maktab avtobuslari jazirama vaqtida energiya tizimini qutqarmoqda

AQSHda yozgi taʼtil vaqtida boʻsh turgan yuzlab elektr maktab avtobuslari mamlakat energetika tizimiga yordam berish uchun yangi vazifani bajarishga kirishdi. Ushbu ulkan "gʻildirakli akkumulyatorlar" anomal issiq kunlarida elektr tarmogʻidagi yuklamani kamaytirish va energiya yetishmovchiligining oldini olish uchun xizmat qilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, hozirda Kaliforniyadan tortib Shimoliy Karolinagacha boʻlgan shtatlarda 200 dan ortiq avtobus maxsus loyiha doirasida umumiy tarmoqqa ulangan. Bu jarayonda Vehicle-to-Grid (V2G) texnologiyasidan foydalanilmoqda. Mazkur texnologiya elektromobillarga nafaqat quvvat olish, balki ehtiyoj yuqori boʻlgan vaqtlarda toʻplangan energiyani qayta tarmoqqa uzatish imkonini beradi.

Jahon resurslari instituti (WRI) hisobotiga koʻra, AQSHdagi mavjud 6700 ta elektr avtobusidan taxminan 230 tasi ushbu dasturda ishtirok etmoqda. Ular bir vaqtning oʻzida tarmoqqa 8 MW·soatgacha elektr energiyasi yetkazib berish quvvatiga ega. Garchi bu koʻrsatkich 67 million aholiga xizmat qiluvchi PJM kabi yirik tizimlar isteʼmoli oldida kichik koʻrinsa-da, mahalliy darajadagi barqarorlikni taʼminlashda muhim rol oʻynamoqda.

V2G texnologiyasining afzalliklari

Elektr maktab avtobuslari bunday vazifalar uchun juda mos keladi, chunki ularning har biri 200 kW·soatdan ortiq sigʻimli akkumulyatorlar bilan jihozlangan. Yoz oylarida, oʻquvchilar taʼtilda boʻlgani sababli, transport vositalari deyarli harakatsiz turadi. Bu esa ulardan energiyani saqlash va eng tigʻiz paytlarda (pik vaqtlarida) qaytarib berish uchun samarali foydalanish imkonini yaratadi.

Hozirgi vaqtda AQSHning 21 ta shtatida 31 ta energetika kompaniyasi ushbu dasturlarni qoʻllab-quvvatlamoqda. Mutaxassislarning fikricha, bu usul nafaqat tarmoqni himoya qiladi, balki maktab okruglariga qoʻshimcha daromad keltirishi yoki elektr xarajatlarini qoplashga yordam berishi mumkin.

Kelajakdagi istiqbollar

WRI prognozlariga koʻra, yaqin yillarda elektr maktab avtobuslari parki ikki baravardan koʻproqqa koʻpayib, 14 625 taga yetishi kutilmoqda. Ularning aksariyati ikki tomonlama energiya almashinuvi funksiyasini qoʻllab-quvvatlaydi. Bu esa kelajakda yirik shaharlar energetika xavfsizligini taʼminlashda elektromobillarning oʻrni beqiyos boʻlishidan dalolat beradi.

Oʻzbekiston sharoitida ham anomal issiq va sovuq kunlarda elektr tarmogʻiga tushadigan yuklamani boshqarish dolzarb masala hisoblanadi. AQSH tajribasi shuni koʻrsatadiki, transport tizimini elektrlashtirish nafaqat ekologiya, balki energetika tizimi barqarorligi uchun ham strategik ahamiyatga ega. Kelajakda mamlakatimizda ham jamoat transportini elektrlashtirish orqali shunday aqlli tizimlarni joriy etish imkoniyatlari mavjud.