Inson umrining nazariy chegarasi aniqlandi: 190 yil — maksimal koʻrsatkich

Insoniyat asrlar davomida boqiy hayot sirlarini izlab kelmoqda, biroq zamonaviy ilm-fan bu borada maʼlum bir biologik cheklovlar mavjudligini koʻrsatmoqda. Skoltex tadqiqotchilari tomonidan oʻtkazilgan yangi ilmiy izlanishlar shuni koʻrsatdiki, hatto qarishning barcha maʼlum mexanizmlari toʻxtatilgan taqdirda ham, inson umri cheksiz boʻla olmaydi. Olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, insoniyat uchun nazariy jihatdan eng yuqori yosh chegarasi 190 yilni tashkil etishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqotning asosiy eʼtibori DNK tarkibidagi tasodifiy mutatsiyalarga qaratilgan. Inson tugʻilganidan boshlab uning hujayralarida somatik mutatsiyalar — genetik xatoliklar toʻplanib boradi. Ixbt.com nashrining yozishicha, olimlar ushbu jarayonni tavsiflovchi matematik modelni ishlab chiqishdi. Ushbu model barcha tashqi va ichki kasalliklar bartaraf etilgan taqdirda ham, aynan genetik buzilishlar organizmning hayotiy faoliyatini qachon toʻxtatishini aniqlashga yordam berdi.

DNK mutatsiyalari va boqiylik toʻsigʻi

Hatto saraton, yurak-qon tomir kasalliklari va demensiya kabi qarilikka xos xastaliklar butunlay yengilgan gipotetik dunyoda ham, hujayralardagi DNK shikastlanishi baribir oʻz soʻzini aytadi. Vaqt oʻtishi bilan toʻplanib boradigan bu xatoliklar organlar va toʻqimalarning ishlashini izdan chiqaradi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatdiki, bunday ssenariyda oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi 146 yoshdan 194 yoshgacha boʻlishi mumkin.

Shuni taʼkidlash joizki, olimlar ushbu raqamlarni qatʼiy bashorat sifatida qabul qilmaslikka chaqirishmoqda. Bu shunchaki matematik baholash boʻlib, inson organizmining biologik imkoniyatlari chegarasini tushunishga qaratilgan. Tadqiqot davomida turli toʻqimalarning turlicha qarishi ham maʼlum boʻldi. Masalan, jigar va teri hujayralari doimiy yangilanib turgani sababli shikastlanishlarni uzoqroq kompensatsiya qila oladi.

Aksincha, yurak va miya hujayralari deyarli yangilanmaydi. Aynan shu sababli ushbu hayotiy muhim organlarda mutatsiyalar tezroq toʻplanadi va ular inson umrini cheklovchi asosiy omillarga aylanadi. Oʻzbekistonlik mutaxassislar uchun ham ushbu maʼlumotlar muhim ahamiyatga ega, chunki genetik tadqiqotlar va uzoq umr koʻrish omillarini oʻrganish mamlakatimiz tibbiyotida ham dolzarb yoʻnalishlardan biri sanaladi.

Kelajakdagi texnologiyalar uchun poydevor

Somatik mutatsiyalar qarishning koʻplab mexanizmlaridan biri xolos. Agar faqatgina shu omilning oʻzi umrni 150–190 yil bilan cheklayotgan boʻlsa, demak, bugungi kunda kuzatilayotgan pastroq umr koʻrish koʻrsatkichlari boshqa murakkab biologik jarayonlarga bogʻliq. Olimlarning fikricha, ishlab chiqilgan model kelajakda qarishni sekinlashtiruvchi texnologiyalarni yaratishda eng istiqbolli yoʻnalishlarni belgilab beradi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, garchi 190 yosh bugungi kun uchun fantastikadek tuyulsa-da, bu tadqiqot inson organizmining yashirin zaxiralari hali toʻliq oʻrganilmaganini koʻrsatmoqda. Kelajakda gen muhandisligi va hujayra terapiyasi orqali ushbu nazariy chegaralarga yaqinlashish imkoniyati tugʻilishi mumkin.