Москвада бўлиб ўтган олий даражадаги учрашув Яқин Шарқдаги воқеалар соясида қолган бўлса-да, Европа сиёсати учун муҳим бурилиш ясади. Россия президенти Владимир Путин ва Венгрия ташқи ишлар вазири Петер Сийярто ўртасидаги мулоқотда инсон тақдири ва энергетика хавфсизлиги бош мавзу бўлди. Zamin.uz ушбу мураккаб сиёсий ўйин тафсилотларини ўрганди.
Чоршанба куни Кремлда кечган музокаралар кутилмаган инсонпарварлик қадами билан бошланди. Владимир Путин асли миллати венгр бўлган, аммо Украина фуқаролигига ҳам эга икки нафар ҳарбий асирни Венгрия томонига топширди. Россия раҳбарининг таъкидлашича, бу шахслар Украина томонидан мажбурий тарзда фронтга сафарбар этилган.
Сийяртонинг илтимосига жавобан Путин: “Марҳамат, уларни олиб кетишингиз мумкин”, — дея қисқа ва лўнда жавоб қайтарди. Эндиликда собиқ асирлар вазирнинг шахсий самолётида тўғридан-тўғри Будапештга йўл оладиган бўлишди.
Орбан ва Путин: Европа Иттифоқидаги "алоҳида" алоқалар
Бу воқеадан бир кун аввал Венгрия Бош вазири Виктор Орбан Путин билан телефон орқали боғланиб, айнан шу масалани кўтарган эди. Путин Венгриянинг уруш масаласидаги "мустақил ва мувозанатли" позициясини юқори баҳолаб, Будапештни можарони тинч йўл билан ҳал этиш тарафдори сифатида мақтади.
Виктор Орбан Кремлнинг Европадаги энг яқин ва ишончли ҳамкори бўлиб қолмоқда. У Ғарб санкцияларига очиқчасига қарши чиқиб, Россиядан энергия ресурсларини сотиб олишда давом этмоқда. Экспертларнинг фикрича, Будапешт шу йўл билан Россиянинг ҳарбий бюджетига билвосита ҳисса қўшмоқда.
Нефт, газ ва "Дўстлик" қувуридаги муаммолар
Учрашувда Петер Сийярто Россиядан энергия таъминоти бўйича қатъий кафолатлар сўради. Путин Россия ўз мажбуриятларига содиқ қолишини билдирди, бироқ транзит масалалари фақат Москвага боғлиқ эмаслигини эслатиб ўтди.
Вазиятнинг қалтис нуқталари:
Тўхтаб қолган нефть: Украина орқали ўтувчи “Дружба” қувури шикастланганлиги сабабли Венгрияга нефть етказиб бериш тўхтаган.
Венгриянинг жавоби: Бунга жавобан расмий Будапешт Европа Иттифоқининг Украинага ажратмоқчи бўлган 90 миллиард евролик кредитини блоклаб қўйди.
Зеленскийнинг позицияси: Украина президенти Европа бозорида Россия нефтига ўрин йўқлигини ва Москванинг "ҳарбий машинаси"ни молиялаштиришни тўхтатиш кераклигини таъкидламоқда.
Кўриниб турибдики, асирларнинг озод қилиниши шунчаки инсонийлик эмас, балки катта сиёсий савдонинг бир қисмидир. Венгрия ва Украина ўртасидаги иқтисодий ва сиёсий кескинлик эса янги босқичга чиқмоқда.
Сизнингча, асирларнинг қайтарилиши Венгриянинг Украинага нисбатан позициясини юмшатадими ёки нефть ва кредитлар билан боғлиқ низо янада чуқурлашадими?
Дунё сиёсатидаги энг шов-шувли келишувларни zamin.uz билан кузатиб боринг.
