Қуёшда олимлар кутмаган сирли ҳодиса илк бор тасвирланди
Олимлар Гавайидаги дунёнинг энг кучли Иноуе Солар Телескопе телескопи ёрдамида Қуёш юзасини тарихда илк бор мисли кўрилмаган аниқликда тасвирлаб, аввал кузатилмаган айланма гирдобларни қайд этди. Олимлар Келвин–Ҳелмҳолтз инстабилитй деб атаган бу ҳодиса турли тезликда ҳаракатланувчи газ қатламларининг силжиши натижасида кичик тебранишлар спиралсимон гирдобларга айланиши билан боғлиқ.
Олимлар дунёдаги энг қудратли Қуёш телескопи ёрдамида Қуёш юзасини тарихда биринчи марта мисли кўрилмаган аниқликда тасвирга олди. Янги фотосурат ва видеоларда илгари кузатилмаган сирли “гирдоблар” ҳамда магнит майдонининг ҳаракати акс этган. Мутахассислар фикрича, бу кашфиёт Қуёш фаолиятини чуқурроқ тушуниш ва Ерга таъсир қилувчи космик об-ҳавони аниқроқ башорат қилишга ёрдам беради.
Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, ушбу гирдоблар Қуёш юзасидаги иссиқ газлар ҳаракати натижасида магнит майдонининг буралиши орқали ҳосил бўлади. Айнан шу жараёнлар Қуёш чақнашлари ва бошқа кучли энергия чиқишларининг асосий манбаи ҳисобланади. Бундай космик об-ҳаво Ердаги электр тармоқлари, сунъий йўлдошлар ва ҳатто астронавтларга ҳам хавф туғдириши мумкин.
АҚШ Миллий Қуёш обсерваторияси (NSO) олими доктор Дэвид Бобольцнинг айтишича, Қуёш физикасини энг майда жараёнларигача ўрганиш космик об-ҳавони келажакда аниқроқ прогноз қилиш имконини беради.
Тадқиқот натижалари Nature журналида чоп этилди. Кашфиёт Гавайида жойлашган дунёдаги энг кучли Inouye Solar Telescope ёрдамида амалга оширилди. Қуёш юзасига яқиндан олинган тасвирларда аввал ҳеч қачон бундай аниқликда қайд этилмаган айланма гирдоблар кўринган.
Олимлар ушбу ҳодисани Kelvin–Helmholtz instability деб атади. Бу икки хил тезликда ҳаракатланувчи газ ёки суюқлик қатламлари бир-бирига нисбатан силжиганда юзага келадиган физик жараён бўлиб, кичик тебранишларни улкан спиралсимон гирдобларга айлантиради. NSO тадқиқотчиси доктор Фридрих Воегернинг сўзларига кўра, ушбу кашфиёт космик об-ҳаво қандай шаклланиши ва Қуёш юзаси нега бунчалик юқори ҳароратга эга эканини яхшироқ тушунишга хизмат қилади. Етарлича энергия тўплангач, у Қуёш чақнаши ёки коронал масса чиқарилиши кўринишида ажралиб чиқади.
Доктор Дэвид Бобольц Қуёшни «ноёб табиий лаборатория» деб атаб, у физиканинг асосий қонунларини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга эканини таъкидлади. Унинг эслатишича, Эйнштейннинг умумий нисбийлик назарияси ҳам илк бор Қуёш тутилиши кузатувлари орқали тажрибавий тасдиқланган.
Мутахассислар фикрича, бундай юқори аниқликдаги кузатувлар келажакда космик об-ҳаво хавфларини барвақт аниқлаш, сунъий йўлдошлар ва энергетика тизимларини ҳимоя қилиш ҳамда коинот физикаси бўйича янги илмий кашфиётларга йўл очади.
Изоҳлар 0
…