Антарктидада −43°C совуқда мисли кўрилмаган қутқарув амалга оширилди

Австралиялик авиация мутахассислари Антарктиданинг қаҳратон қиш шароитида АҚШ экспедицияси аъзосини қутқариш учун ниҳоятда мураккаб операцияни амалга оширди. Қутқарув миссияси тўлиқ қоронғулик ва −43°C гача тушган ҳарорат шароитида бажарилган.

Skytraders компанияси маълум қилишича, ғайриоддий операция ўтган жума куни АҚШнинг Мак-Мёрдо станциясидан тиббий эвакуация бўйича шошилинч ёрдам сўрови келиб тушганидан сўнг бошланган.

Дастлаб об-ҳаво шароити туфайли парвоз кечиктирилган. Шунга қарамай, экипаж кейинчалик Airbus A319 самолётини ўта оғир шароитда қўндиришга муваффақ бўлган. Бу пайтда ҳаво ҳарорати −43°C (-45,4°F) атрофида бўлган.

Бемор хавфсиз тарзда Snowbird 1 номи билан танилган самолёт бортига олинган ва у ердан Янги Зеландиянинг Крайстчерч шаҳрига олиб борилган. У ерда зарур тиббий ёрдам кўрсатилган. Ҳозирда беморнинг аҳволи яхши экани ва тикланаётгани маълум қилинди.

Операция биринчи марта июль ойида ўтказилди

Парвозда иштирок этган тўрт нафар учувчидан бири капитан Луиза Робертсон BBC’га мазкур миссия Skytraders тарихидаги энг мураккаб операциялардан бири бўлганини айтди.

Унинг сўзларига кўра, бу июль ойида ва тўлиқ қоронғулик шароитида амалга оширилган биринчи парвоз бўлган.

“Биз операцияни 31 июль куни якунладик. Қуёш нурига ўхшаш илк ёруғлик эса 1 август куни, жуда кам миқдорда пайдо бўлиши керак эди”, — деди Робертсон.

Қизиғи, унинг 18 йиллик турмуш ўртоғи Род Робертсон ҳам мазкур миссияда иштирок этган ва самолётни Росс оролида жойлашган АҚШ тадқиқот станциясига айнан ўзи қўндирган.

“У чап ўриндиқда, мен эса ўнг ўриндиқда эдим”, — деди Луиза Робертсон.

Унинг таъкидлашича, Skytraders компаниясидаги етти йиллик фаолияти ва умуман 25 йиллик учувчилик тажрибаси давомида бу каби мураккаб операцияда биринчи марта иштирок этган.

Самолётни тайёрлаш учун 24 соат керак бўлган

Эвакуация ҳақидаги сўров Skytraders компаниясига чоршанба куни тушган. Сўров АҚШ Антарктика дастури томонидан Австралия Антарктика бўлими орқали юборилган.

Операцияни амалга ошириш учун самолётни махсус тарзда жиҳозлаш талаб этилган. Муҳандислар ва конструкторлар жамоаси самолётнинг орқа қисмига беморни олиб чиқиш учун махсус зaмбил ўрнатган.

Самолётни керакли ҳолатга келтириш ишлари 24 соат давом этган. Шундан кейин ҳам экипаж об-ҳавонинг парвоз учун мос бўлишини кутиб, яна 12 соат кутишга мажбур бўлган.

“Антарктидага учиш учун вақт оралиғи жуда тор эди. Биринчи режалаштирилган кунимизда қор бўрони бошланиб, операцияни тўхтатиб қўйди”, — деди Робертсон.

Кучли бўрон станция ходимларининг қордан зичланган учиш-қўниш йўлагига етиб боришига ҳам халал берган. Самолёт қўнадиган йўлакни текислаш ва тайёрлашнинг ўзи олти соат вақт талаб қилган.

Ниҳоят, самолёт жума куни эрталаб Хобарт шаҳрини тарк этган.

−45°C совуқда учиш-қўниш йўлаги тайёрланди

Робертсоннинг айтишича, ердаги ходимлар ўта оғир шароитга қарамай, самолёт учун узунлиги 3 километр бўлган учиш-қўниш йўлагини тайёрлашда катта иш қилган.

Ўша пайтда ҳаво ҳарорати −45°C атрофида бўлиб, кучли шамол ҳам эсиб турган.

Самолёт экипажи Финикс аэродромида атиги бир соат бўлган. Беморни самолётга олгач, экипаж яна парвоз қилиб, Крайстчерч томон йўл олган.

Миссияда иштирок этган яна бир учувчи капитан Ал Уоллак операция муваффақияти ортида катта мутахассислик тажрибаси ва пухта тайёргарлик турганини таъкидлади. Унинг айтишича, парвоз экипажидан тортиб метеорологлар, операцион режалаштирувчилар, учиш-қўниш йўлаги ходимлари ва тиббиёт мутахассисларигача бўлган жамоанинг ҳар бир аъзоси ўз вазифасини аниқ бажарган.

“Антарктидадаги ҳар бир миссия мутлақ аниқликни талаб қилади. Қишда эса мураккаблик янада ортади. Биз дуч келган шароитлар ҳатто энг ихтисослашган самолёт имкониятларининг чегарасига яқин эди”, — деди у.

Австралия Антарктика бўлими раҳбари Эмма Кэмпбелл ҳам операция Антарктидадаги халқаро дастурларни таъминлаб турган мутахассислар ва ҳамкорлик имкониятларини яққол намойиш этганини қайд этди.

Маълумот учун, Skytraders компанияси 2020 йил март ойида ҳам шунга ўхшаш операцияни амалга оширган. Ўша вақтда ҳам АҚШ Антарктика дастурининг Мак-Мёрдо станциясидаги аъзосини эвакуация қилиш учун ёрдам сўралган. Бироқ ўша миссия пайтида ҳаво ҳарорати нисбатан илиқроқ — −30°C бўлган.