АҚШ Эронга қарши «қўшалоқ зарба» стратегиясини эълон қилди

АҚШ ва Эрон ўртасидаги геосиёсий қарама-қаршилик янада кескин ва хавфли босқичга кирди. АҚШ Молия вазири Скотт Бессент Теҳронга нисбатан жаҳон иқтисодий изоляцияси тарихида ҳали қўлланилмаган янги ва кескин санкциялар пакети эълон қилинишини расман маълум қилди.

Бессентнинг таъкидлашича, Вашингтон Эроннинг ташқи савдо алоқаларини бутунлай тўхтатиш ва экспорт-импорт каналларини бўғишга қаратилган «қўшалоқ зарба» стратегиясини илгари сурмоқда. Бу чоралар Эрон портларининг денгиз қамалини давом эттириш билан биргаликда олиб борилади.

Хитой ва нефть харидорларига «иккиламчи санкциялар» таҳдиди

Янги чекловларнинг энг хавфли жиҳати — Эрон нефтини сотиб олишда давом этаётган учинчи давлатлар ва компанияларга қаратилади.

• Хитой омили: Эрон хомашёсининг асосий харидори бўлган Хитой компанияларига нисбатан иккиламчи санкциялар қўлланилиши мумкин. Бу эса Вашингтон ва Пекин ўртасидаги савдо урушини янги босқичга олиб чиқиши ва жаҳон энергетика бозорида кескин чайқалишларни юзага келтириши кутилмоқда;

• 2200 та санкция самараси: Bloomberg маълумотларига кўра, 2018 йилдан бери АҚШ Теҳронга қарши 2200 га яқин чеклов киритган бўлса-да, бу Эронни ядровий дастуридан ва Ҳўрмуз бўғози устидан назоратни топширишга мажбур қилолгани йўқ.

Теҳроннинг жавоб режаси: «Можарони Трампнинг муддати тугагунча чўзиш»

Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (ИИҚК) бош қўмондони маслаҳатчиси Муҳаммад Ризо Нақдий Теҳроннинг узоқ муддатли ҳимоя режасини очиқлади:

«Теҳрон ўз миллий хавфсизлигини таъминлаш учун ушбу можарони Дональд Трампнинг президентлик муддати тугагунига қадар чўзиш вариантини жиддий кўриб чиқмоқда».

Гарчи июнь ойида томонлар ўт очишни тўхтатишга келишган бўлса-да, тинчлик музокаралари мутлақ тупикка кириб қолган. Вашингтон Ҳўрмузда эркин кема қатновини талаб қилаётган бўлса, Эрон блокадани очиш эвазига қуйидаги 3 та шартни илгари сурмоқда:

1. Барча халқаро санкцияларни тўлиқ бекор қилиш;

2. Минтақадан Америка ҳарбий кучларини олиб чиқиб кетиш;

3. Урушдан кўрилган улкан зарарни тўлиқ қоплаш.

270 миллиард долларлик талофат ва 90 фоизлик инфляция

Ҳарбий ҳаракатлар ва блокада Эрон иқтисодиётига мислсиз зарба берди:

• Саноат инқирози: Расмий ҳисоб-китобларга кўра, кўрилган зарар 270 миллиард доллардан ошди. АҚШ ва Исроил зарбалари оқибатида йирик пўлат қуйиш заводлари ва нефть-кимё мажмуалари фаолияти тўхтаган;

• Ижтимоий зарба: Financial Times маълумотларига кўра, 2 миллионга яқин фуқаро ишидан айрилган, мамлакатда йиллик инфляция даражаси 90 фоизга яқинлашган.

Ҳўрмуз бўғози ёпиқ: Нефть экспорти 40 фоизга қулади

Жаҳон нефть ва суюлтирилган газ таъминотининг бешдан бир қисми ўтадиган стратегик Ҳўрмуз бўғози ҳамон тўсиб қўйилган.

Бунинг оқибатида Форс кўрфази давлатларидан нефть ва конденсат экспорти кунига 10,7 миллион баррелгача тушиб кетди. Бу кўрсаткич можародан олдинги даражага нисбатан нақ 40 фоизга паст бўлиб, глобал бозорда ёқилғи тақчиллиги хавфини тобора оширмоқда.

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқлар орқали улашинг.