Хитойда каналар орқали юқувчи янги хавфли вирус аниқланди...
Жаҳон тиббиёти ва илм-фан ҳамжамияти диққати яна Хитойга қаратилди. Пекиндаги Патогенларни ўрганиш ва биохавфсизлик бўйича давлат марказий лабораторияси олимлари каналар орқали одамларга юқувчи янги хавфли патогенни расман қайд этишди. Дунёнинг энг нуфузли тиббиёт нашрларидан бири бўлган The New England Journal of Medicine журналида эълон қилинган тадқиқот натижаларига кўра, мутахассислар ортонайровирус туркумига мансуб янги вирус штаммини аниқлаб, унинг генетик хусусиятларини ошкор қилишди. Мазкур номаълум қўзғатувчи инсон организмида кучли иситма ва хавфли клиник белгиларни келтириб чиқаришга қодир. Хўш, олимлар томонидан топилган ушбу янги вирус қандай номланди, унинг аломатлари нималардан иборат ва каналар инсонларга қандай таҳдид солмоқда? Мақола охирида эса асосий интрига — ALTNV патогенининг келиб чиқиши, унинг ўзига хос генетик тузилиши ва илк касалланиш тарихи бўйича барча тафсилотларни эътиборингизга ҳавола этамиз.
Метатранскриптом таҳлил ва пекинлик олимларнинг кашфиёти
Пекиндаги етакчи лаборатория тадқиқотчилари беморларни чуқур тиббий кўрикдан ўтказиш чоғида янги патогенни ажратиб олишга муваффақ бўлдилар:
Мураккаб генетик секвенирлаш: Мутахассислар метатранскриптом секвенирлаш усули орқали вирусни тўлиқ ажратиб олишди;
Ноодатий натижа: SFTS (тромбоцитопения синдроми билан кечувчи ўткир иситма) белгилари кузатилган, бироқ DBV тести манфий чиққан беморлар танасида илгари фанга номаълум бўлган янги патоген топилди;
Расмий ном берилди: Тадқиқотчилар ушбу янги турдаги ортонайровирусга «Осиё узуншохли канаси найровируси» (Asian longhorned tick nairovirus — ALTNV) номини беришди;
Кучли иситма хавфи: Олимларнинг хулосасига кўра, ALTNV бевосита кана чақиши орқали инсон организмига ўтади ва кучли безгак (лихорадка) ҳамда интоксикацияни чақиради.
«Биз метатранскриптом секвенирлаш ўтказдик ва янги вирусни ажратдик. Олинган маълумотлар шуни кўрсатадики, ALTNV — бу каналар орқали юқадиган ва одамларда кучли иситма келтириб чиқарадиган янги пайдо бўлган патоген ортонайровирусдир», — дея маълум қилди пекинлик тадқиқотчилар гуруҳи.
Филогенетик таҳлил: 80 фоиздан кам ўхшашлик ва янги тур тасдиғи
Олимлар янги вируснинг эволюцион келиб чиқиши ва биологик тузилишини ўрганишда қуйидаги муҳим жиҳатларни қайд этишди:
Аминокислоталар мутақиллиги: Филогенетик таҳлил натижаларига кўра, янги топилган ALTNV вирусининг бошқа маълум ортонайровируслар билан аминокислота кетма-кетлиги ўхшашлиги 80,04 фоиздан камроқни ташкил этади, бу эса унинг мутлақо мустақил ва янги тур эканини исботлайди;
WELV оиласининг янги давоми: Мазкур патоген аввалроқ тилга олинган WELV ортонайровируслари билан бир гуруҳга мансуб бўлиб, уларнинг эволюцион тармоғини кенгайтиради;
Умуртқалилар ва инсонларга хавф: Ушбу туркумдаги барча вируслар каналар томонидан ташилади ва одамлардан ташқари бошқа умуртқали ҳайвонларга ҳам фаол юқиши мумкин.
Асосий ечим ва Найроби касаллигининг янги хавфи
Кўпчилик соғлиқни сақлаш мутахассислари ва жамоатчиликни қизиқтирган энг муҳим масала — ортонайровируслар қанчалик даражада эпидемиологик хавфга эга экани ва бу патоген қачондан бери тарқалиб келаётганидир. Энг муҳим ечим ва хулоса шундаки, мазкур ортонайровирус туркумининг номи аслида қўй ва эчкиларнинг ошқозон-ичак трактига жиддий зарар етказувчи «Найроби қўй касаллиги»дан келиб чиққан. Бироқ эндиликда ушбу оила вакиллари мутацияга учраб, инсон организмига ҳам бевосита мослашмоқда. Маълумотларга кўра, ушбу туркумдаги юқумли инфекция билан касалланишнинг илк ҳолати расман 2019 йилдаёқ қайд этилган бўлса, бугунги кунга келиб янги ALTNV штаммининг очилиши табиатдаги каналар хавфи тобора трансформацияланиб бораётганини кўрсатади. Мутахассислар очиқ табиатга чиққанда ва чорва билан алоқада бўлганда кана чақишидан эҳтиёт бўлишга, чаққан тақдирда зудлик билан шифокорга мурожаат қилишга чақирмоқда.
Сизнингча, дунё бўйлаб каналар ва бошқа ҳашаротлар орқали тарқалаётган янги турдаги номаълум вируслар келажакда янги пандемияларга олиб келиши мумкинми? Баҳор ва ёз мавсумида каналардан ҳимояланиш учун қандай профилактик чораларни кўриш керак деб ҳисоблайсиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва тиббиёт оламидаги ушбу долзарб янгиликни яқинларингиз ҳамда оилангиз саломатлигини асраш учун улашинг!
Изоҳлар 0
…