Кредит олганларга муҳим хушхабар: қатъий тақиқ жорий этилмоқда!

Кредит қарзини ундириш жараёнида банклар мижознинг картасидаги маблағни тўлиқ ечиб олиб, ҳисобни нолга тушира олмаслиги мумкин. Марказий банк бу талабни норматив ҳужжат билан мустаҳкамлашни таклиф қилмоқда.

Янги тартиб жорий этилса, мижознинг барча банк карталарида камида 680 минг сўм миқдорида маблағ сақланиб қолиши керак бўлади.

Бироқ бу қоида барча карталарга бирдек татбиқ этилмайди.

680 минг сўм қаердан келиб чиқди?

Марказий банк таклифига кўра, кредит ёки кафиллик бўйича қарздорлик мижознинг топшириғисиз ундирилганда, унинг банк карталарида энг кам иш ҳақининг ярми миқдорида маблағ қолдирилиши керак.

Айни пайтда энг кам иш ҳақи 1 миллион 360 минг сўм этиб белгиланган. Унинг ярми эса:

1 360 000 ÷ 2 = 680 000 сўм.

Демак, таклиф қабул қилинса, банк кредит ёки кафиллик қарзини акцептсиз тарзда ундирганида мижоз карталарида камида 680 минг сўм қолиши лозим бўлади.

Асосий мақсад — қарздорликни ундириш билан бир вақтда фуқаронинг картасидаги барча маблағни тўлиқ ечиб олишга йўл қўймаслик.

Бу қоида ҳозирдан амал қиладими?

Йўқ. Муҳим жиҳати шундаки, гап ҳозирча қонунчиликка киритилиши таклиф этилаётган норма ҳақида кетмоқда.

Марказий банк тегишли лойиҳани жамоатчилик муҳокамасига қўйган. Муҳокама 2026 йил 14 сентябрга қадар давом этади.

Шунинг учун 680 минг сўмлик кафолат ҳозирнинг ўзида барча банклар учун янги умумий қоидага айланган, деб айтиш тўғри бўлмайди.

Банклар ҳозир ҳам маблағни тўлиқ ечиб ола оладими?

Бу масалада ҳам муҳим ўзгаришлар аллақачон бошланган.

Аввалроқ UZCARD тизимида қарздорликни акцептсиз ундириш жараёнида картада камайтирилмайдиган қолдиқ сақланиши бўйича талаб жорий қилинган. Марказий банкнинг янги ташаббуси эса бундай чекловни умумий норматив талаб сифатида белгилашни кўзламоқда.

Бу ёндашув банк картасидаги маблағларни ундириш тартибини янада аниқ белгилашга қаратилган.

Аммо барча карталар ҳимоя қилинмайди

Таклиф этилаётган 680 минг сўмлик чекловнинг истиснолари ҳам бор.

Қоида қуйидаги карталарга татбиқ этилмаслиги белгиланмоқда:

• кредит ёки бошқа мажбурият бўйича шартномада реквизитлари кўрсатилган карталар;

• банкнинг мобиль иловаси ёки интернет-банкинг орқали тўловларни ундириш учун мижознинг ўзи боғлаган карталар.

Яъни мижоз муайян картани қарз ёки тўловларни автоматик ундириш учун олдиндан кўрсатган бўлса, 680 минг сўмлик қолдиқ талаби унга нисбатан қўлланмаслиги мумкин.

Таклифдаги асосий қоидалар

Нега бу ўзгариш муҳим?

Кредит қарздорлиги ундирилганда фуқаронинг бир нечта картасидаги маблағлардан фойдаланиш имконияти чекланиши мумкин. Янги таклиф эса мижознинг барча карталарида муайян минимал маблағни сақлаб қолишни назарда тутади.

Бу, айниқса, картада кундалик эҳтиёжлар учун мўлжалланган маблағи бор фуқаролар учун муҳим бўлиши мумкин.

Марказий банк сўнгги даврда банк хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган талабларни ҳам кучайтирмоқда. Янги минимал талаблар ортиқча қарз мажбуриятларининг олдини олиш ва кредит тўловларини ундириш жараёнини тартибга солиш мақсадларини қамраб олган.

Энг муҳими — 680 минг сўм ҳали кафолат эмас

Марказий банкнинг янги ташаббусидаги энг муҳим жиҳат шу: 680 минг сўмлик минимал қолдиқ ҳозирча таклиф мақомида.

Агар лойиҳа белгиланган тартибда қабул қилинса, кредит ёки кафиллик бўйича мижознинг топшириғисиз маблағ ундирилганда, унинг карталарида камида 680 минг сўм сақланиб қолиши норматив талабга айланиши мумкин.

Шу билан бирга, шартномада реквизитлари кўрсатилган ёки банкнинг мобиль иловаси орқали қарз тўловларини ундиришга уланган карталар учун истисно сақланиб қолади.

Демак, янги қоиданинг моҳияти — кредит қарзини ундиришни бекор қилиш эмас, балки айрим ҳолатларда мижоз картасини тўлиқ нолга туширишга чеклов ўрнатишдир.

Сизнингча, банк карталаридаги бундай ҳимоя чоралари фуқароларнинг молиявий хавфсизлигини таъминлаш учун етарлими? Ўз фикрингизни изоҳларда қолдиринг ва бу муҳим янгиликни карта ишлатадиган яқинларингизга улашинг!