«Чекинмаймиз ва қақшатқич жавоб берамиз!»: Эрон АҚШ билан урушга тайёрлигини билдирди

Яқин Шарқ минтақасини қамраб олган қуролли қарама-қаршилик мислсиз даражада хавфли босқичга кўтарилди. Халқаро нуфузли Bloomberg ахборот агентлиги тарқатган шошилинч хабарга кўра, расмий Теҳрон Қўшма Штатлар билан урушдан асло орқага чекинмоқчи эмас ва ҳарбий тўқнашувлар кўламини янада кенгайтиришга тўлиқ шай ҳолатда турибди. Юқори мартабали эронлик амалдорнинг агентликка очиқлашича, агар АҚШ қуролли кучлари Эрон ҳудудига ва унинг стратегик объектларига янги ҳужумларни давом эттирса, Ислом Республикаси жавоб зарбалари шиддатини кескин оширади. Ҳарбий таҳлилчиларни энг кўп хавотирга солаётган жиҳат — Теҳроннинг узоқ муддатли уруш учун улкан ракета захирасига эга эканини даъво қилаётгани бўлмоқда.

Хўш, 90 фоизлик даҳшатли инфляция ва нефть экспорти тўхташи шароитида Эрон урушни қандай давом эттиради, Ормуз бўғози устидан назорат кимнинг қўлида ва музокаралар нега бутунлай музлатиб қўйилди? Мақола охирида эса — етти ойдан буён давом этаётган ушбу қонли қарама-қаршиликнинг минтақавий истиқболлари бўйича барча тафсилотларни эътиборингизга ҳавола этамиз.

Эроннинг расмий огоҳлантириши: Узоқ уруш учун етарли ракеталар

Bloomberg нашрига гапирган Теҳроннинг юқори мартабали мулозими Вашингтонни огоҳлантириб, қуйидаги муҳим баёнотларни берди:

• Зарбалар шиддати кескин ошади: Агар Вашингтон Эрон ерлари ва ҳарбий-иқтисодий объектларига қарши зарба беришни тўхтатмаса, Теҳрон жанг ҳаракатлари шиддатини бир неча баробар ошириб, жавоб ҳужумлари кўламини кескин кенгайтиради;

• Ракета захиралари тўлиқ: Эрон томони мамлакатда узоқ йилларга чўзиладиган шиддатли уруш олиб бориш учун етарли миқдорда ракета арсенали мавжудлигини очиқ маълум қилди;

• Апрель жангларидан кейинги тикланиш: Мулозимнинг сўзларига кўра, жорий йилнинг апрель ойида кечган энг оғир тўқнашувлардан сўнг, мамлакат ўзининг ҳарбий салоҳиятини тўлиқ қайта тиклаб олди;

• Теҳроннинг стратегик хулосаси: Эрон раҳбарияти Оқ уй фақатгина куч, таҳдид ва қатъий эскалация тилида гапирилгандагина вазиятга реал баҳо беришига қатъий ишонади.

«Биз чекинмаймиз. АҚШнинг ҳар бир янги ҳужуми унга бир неча баробар кучлироқ ва қақшатқич жавоб зарбаси бўлиб қайтади», — дея таъкидлади эронлик юқори мартабали манба.

Иқтисодий қамал: 90% инфляция ва қулаган риал ҳақиқати

Ҳарбий дағдағаларга қарамай, Америка чекловлари Эроннинг ички молиявий ҳолатига мислсиз оғир зарба бермоқда:

• Нефть экспорти тўхтади: АҚШнинг мислсиз молиявий ва денгиз санкциялари натижасида Эроннинг асосий даромад манбаи бўлган нефть экспорти деярли ноль даражасига тушиб, тўхтаб қолди;

• 90 фоизлик инфляция: Мамлакат ичида нарх-навонинг кескин кўтарилиши оқибатида расмий инфляция 90 фоизлик даҳшатли чегарага етди;

• Миллий валютанинг қулаши: Эрон риалининг қадри геометрик прогрессияда тушиб кетмоқда, бу эса оддий аҳолининг турмуш даражасини кескин ёмонлаштирмоқда.

Етти ойлик қонли уруш ва Ормуз бўғозидаги кураш

Икки давлат ўртасидаги тўқнашув мана 7 ойдирки, тўхтовсиз давом этиб келмоқда:

• Дунё нефть йўли нишонда: Асосий кураш дунё бўйлаб ташиладиган нефтнинг учдан бир қисми ўтадиган стратегик Ормуз бўғози устидан тўлиқ назоратни ўрнатиш учун бормоқда;

• Кемалар ва танкерлар уруши: Денгиз бўғози атрофида ҳарбий кемалар, дронлар ва танкерларнинг нишонга олиниши халқаро бозорларни ларзага солмоқда;

• Музокаралар истиқболсиз: Вашингтон ва Теҳрон ўртасида тинчлик музокараларини қайта бошлаш имкониятлари ҳозирда мутлақо номаълум ва мавҳум бўлиб қолмоқда.

Бутун минтақани ёндирувчи геосиёсий тўқнашув

Теҳрон ва Вашингтон ўртасида кечаётган ушбу уруш тобора қайтариб бўлмас ҳалокатли чегара сари яқинлашмоқда. Бир томондан, 90 фоизлик инфляция ва иқтисодий қамал ичида қолган Эрон тирик қолиш ва ўз қудратини намойиш этиш учун фақат ҳарбий эскалацияни ягона йўл деб билмоқда. Иккинчи томондан эса, АҚШнинг денгиз пиёдаларини минтақа чегараларига жойлаштириши ва ҳаво ҳужумларини тўхтатмаслиги тўқнашувни Марказий Осиё ва Форс кўрфази хавфсизлигига бевосита таҳдид солувчи даражага олиб чиқди. Агар Ормуз бўғозида кенг кўламли ҳарбий амалиётлар бошланиб, ракета зарбалари кучайса, бу нафақат Яқин Шарқ, балки жаҳон энергетика ва молиявий бозори учун ҳалокатли оқибатларни келтириб чиқаради.

Сизнингча, иқтисодиёти оғир аҳволда қолган ва инфляцияси 90 фоизга етган Эрон АҚШдек глобал ҳарбий гигант билан узоқ муддатли урушда ракета арсенали ҳисобига дош бера оладими? Ормуз бўғозининг тўлиқ ёпилиши ва кенг кўламли можаро дунё нефть нархини қандай даражага кўтариб юбориши мумкин? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва глобал хавфсизлик марказидаги ушбу қайноқ ҳодиса таҳлилини яқинларингиз ҳамда сиёсат ихлосмандларига улашинг!