Моди Путинни «Бҳарат Мандапам»да кутиб олди ва кутилмаган совға берди

Фото: Кристина Соловьёва, РИА «Новости»
Нью-Деҳлида очилган 18-БРИКС саммити майдони — ҳашаматли «Бҳарат Мандапам» конгресс-кўргазмалар мажмуасида жаҳон сиёсатининг икки йирик етакчиси ўртасидаги учрашув катта резонансга сабаб бўлди. Россия президенти Владимир Путин ва Ҳиндистон бош вазири Нарендра Моди геосиёсий ноаниқликлар ва глобал босимлар гирдобида икки томонлама «алоҳида ва имтиёзли стратегик шериклик»ни янада мустаҳкамлаш бўйича тарихий келишувга эришди. Учрашув аввалида Модининг россиялик ҳамкасбига берган рамзий туҳфаси эса таҳлилчилар томонидан нафақат дипломатик ишора, балки бутун музокараларнинг руҳини белгилаб берган чуқур фалсафий қадам сифатида баҳоланмоқда. Хўш, Деҳлидаги ёпиқ эшиклар ортида қандай масалалар келишиб олинди, икки минг йиллик «Тирукурал» китоби ортида қандай маъно ётибди ва Моди-Путин иттифоқи БРИКС келажагига қандай таъсир кўрсатади?

«Бҳарат Мандапам»даги учрашув ва фалсафий совғанинг сири

Саммитнинг асосий аренасида бўлиб ўтган мулоқотнинг илк дақиқалариданоқ ўзига хос тафсилотлар кўзга ташланди:

• «Бҳарат Мандапам» марказида қутлов: Россия етакчиси саммит бўлиб ўтаётган бош мажмуага етиб келди ва уни Ҳиндистон бош вазири юксак дипломатик эҳтиром билан шахсан қарши олди;

• 2000 йиллик «Тирукурал» туҳфаси: Музокаралар бошланишида Нарендра Моди Владимир Путинга тамил адабиётининг буюк шоири ва файласуфи Тируваллувар томонидан икки минг йил муқаддам ёзилган, рус тилига махсус таржима қилинган қадимий «Тирукурал» китобини совға қилди;

• Адолат ва бошқарув фалсафаси: «Тирукурал» асари ҳаёт мазмуни, давлатни оқилона бошқариш, адолат ва раҳм-шафқат қоидаларини ўзида жамлаган бўлиб, Моди бу асар замонавий глобал бошқарув инқирози даврида ҳам ўз долзарблигини йўқотмаганига эътибор қаратди;

• Шахсий ишонч дипломатияси: Икки етакчининг сўнгги икки ҳафта ичида (Бишкекдаги учрашувдан кейин) иккинчи бор юзма-юз кўришиши Кремль ва Деҳли ўртасидаги алоқалар юқори динамикага чиққанини кўрсатди.

Геосиёсий бўронлар фонидаги «букилмас шериклик»

Ҳиндистон Ташқи ишлар вазирлиги музокаралар якуни бўйича расмий баёнот бериб, томонларнинг қатъий позициясини эълон қилди:

• Имтиёзли алоқаларнинг барқарорлиги: Расмий Деҳли баёнотида қайд этилишича, Россия ва Ҳиндистон ўртасидаги «алоҳида ва имтиёзли стратегик шериклик» дунёдаги кескин геосиёсий ноаниқликларга қарамай, сезиларли ўсиш ва мустаҳкамликни намойиш этмоқда;

• Санкциялар ва тарифларга қарамай ўсиш: Ғарб коалициясининг савдо ва энергетика чекловларига чақириқларига қарамай, икки давлат иқтисодий ва миллий валюталардаги ҳисоб-китоб механизмларини янада кенгайтиришни мақсад қилган;

• Кўп қутбли тартибот сари қадам: Музокараларда БРИКС майдони дунёнинг глобал куч мувозанатини ушлаб турувчи мустақил платформага айлангани эътироф этилди.

Бу ташриф жаҳон сиёсати ва минтақа учун нимани англатади?

Нью-Деҳлидаги бу учрашув бир неча асосий сабабларга кўра халқаро кун тартибини ўзгартирмоқда:

• Ғарб изоляциясининг барбод бўлиши: Путиннинг дунёнинг энг аҳолиси кўп ва энг тез ривожланаётган давлати пойтахтида расмий қабул қилиниши Россияни ташқи дунёдан узиб қўйиш уринишлари иш бермаганини яққол кўрсатди;

• Ҳиндистоннинг мустақил курси: Бош вазир Моди ташқи босимларга қарамай, миллий манфаатларни ва кўп векторли ташқи сиёсат тамойилларини сақлаб қолди;

• Энергетика ва савдо коридорлари: «Шимол–Жануб» халқаро транспорт йўлаги ва энергетика хавфсизлиги бўйича стратегик лойиҳалар янги ривожланиш палласига кирмоқда.

Сизнингча, Нарендра Модининг Владимир Путинга давлат бошқаруви ва адолат ҳақидаги 2000 йиллик «Тирукурал» асарини совға қилишида қандай сиёсий ва фалсафий ишора яширинган? Ғарб босими остида қолган замонавий дунёда Ҳиндистон ва Россиянинг бу яқинлашуви глобал кучлар мувозанатига қандай таъсир кўрсатади? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва БРИКС саммитининг энг қайноқ сиёсий тафсилотлари таҳлилини барча геосиёсат ишқибозларига улашинг!