«Давлат тўнтариши» айблови олиб ташланди: Суд Камчибек Ташиевга шов-шувли ҳукм чиқарди

Қирғизистон сиёсий элитаси ва бутун Марказий Осиё минтақасида сўнгги ойларнинг энг муҳим интригаси бўлиб турган «75 лар мактуби» иши бўйича ҳайратланарли суд қарори қабул қилинди. Бишкек шаҳар суди прокуратура ва ҳимоя томонининг мурожаатларини кўриб чиқиб, Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси (МХДҚ) собиқ раҳбари ва собиқ вице-премьер Камчибек Ташиев ҳамда яна 7 нафар сиёсатчи зиммасидан «ҳокимиятни зўравонлик билан эгаллаб олишга уриниш» бўйича оғир моддани бутунлай олиб ташлади. Бир пайтлар Садир Жапаровнинг энг яқин сафдоши, мамлакат хавфсизлигининг мутлақ етакчиси ҳисобланган генерал атрофидаги бу юмшатиш пойтахт сиёсий саҳнасида қандай келишувлар тузилгани ҳақидаги саволларни юзага чиқарди. Хўш, жиноий иш қайси моддага ўзгартирилди, Ташиевнинг мол-мулки мусодарадан қандай омон қолди ва Садир Жапаров нима сабабдан 2027 йилги президентлик сайловлари муддатини расман эълон қилди?

Ҳукмнинг қайта кўрилиши ва жазонинг енгиллаштирилиши

Бишкек шаҳар судининг янги қарори сиёсатчилар учун жиддий енгилликларни тақдим этди:

• Оғир айбловнинг бекор қилиниши: Камчибек Ташиев ва у билан бирга судланган яна 7 нафар сиёсатчидан давлат тўнтаришини тайёрлаш бўйича қўйилган дастлабки оғир айблов тўлиқ олиб ташланди;

• Ишнинг бошқа моддага малакаланиши: Жиноят иши Қирғизистон Республикаси Жиноят кодексининг 195-моддаси («Сайлов ҳуқуқларини амалга оширишга тўсқинлик қилиш»)га ўзгартирилди;

• Синов муддатининг қисқартирилиши: Суд айбланувчиларга нисбатан синов муддати билан 4 йил озодликдан маҳрум қилиш жазосини белгилади, синов муддатининг ўзи эса 3 йилдан 2 йилгача қисқартирилди;

• Мусодаранинг бекор бўлиши: Модда ўзгартирилгани боис собиқ мулозимларнинг мол-мулкини мусодара қилиш чораси қўлланмади;

• Оқланишга бўлган умид: Музокаралар чоғида Ташиевнинг адвокати суд келгусида генералнинг тўлиқ оқланишига қарор қилишига қатъий ишонч билдирди.

«75 лар мактуби» ва Конституциявий тортишув: Воқеалар хронологияси

Бугунги сиёсий зилзила 75 нафар сиёсатчи, собиқ мулозим ва жамоат арбобининг президент Садир Жапаровга йўллаган шов-шувли мурожаатидан бошланган эди:

• Муддатидан олдин сайлов талаби: Февраль ойида имзоланган мактубда мухолифат президентлик ваколатлари муддатини шубҳа остига қўйиб, муддатидан илгари президентлик сайловларини ўтказишни таклиф қилди;

• Конституциялар тўқнашуви: Асосий низо Жапаровнинг 6 йиллик бир марталик муддатни кўзда тутувчи эски Конституция бўйича сайлангани, бироқ янги Конституция 5 йилдан икки муддатга рухсат бериши атрофида юзага келди;

• Ҳибслар ва истеъфолар тўлқини: Мактуб оммага чиққач, саккиз нафар асосий фаол, жумладан, Камчибек Ташиев давлат тўнтаришини режалаштиришда айбланди ва Ташиев дарҳол ўз лавозимидан четлатилди;

• Парламент раҳбарининг кетиши: Сиёсий инқироз фонида парламентнинг собиқ спикери Нурланбек Турғунбек ўғли ҳам ихтиёрий равишда истеъфо берди.

Куч тузилмаларининг тозаланиши ва генералга қўйилган чегаралар

Ташиевнинг кетиши нафақат битта амалдорнинг йўқотилиши, балки Қирғизистон хавфсизлик архитектурасининг тубдан қайта қурилишига олиб келди:

• МХДҚ ваколатларининг кесилиши: Президент Жапаров МХДҚ ўз ваколатига кирмайдиган масалаларга ҳаддан ташқари аралашиб кетганини очиқ танқид қилди;

• Чегара хизматининг ажратилиши: Қудратли ҳисобланган Давлат чегара хизмати МХДҚ таркибидан бутунлай чиқариб олинди ва алоҳида тузилма сифатида шакллантирилди;

• Давлат қўриқлаш хизмати ташкил этилиши: Президент ва олий раҳбарият хавфсизлиги учун мустақил Давлат қўриқлаш хизмати тузилди, хавфсизлик идоралари ходимларига нисбатан бир қатор жиноят ишлари очилди;

• Парламентдаги гуруҳнинг тарқатилиши: Парламент ичида генерал Ташиевни очиқ қўллаб-қувватловчи кучли депутатлик таъсири тўхтатилди.

2027 йил 24 январь: Садир Жапаровнинг иккинчи муддат режаси

Сиёсий майдонни «тозалаш» ортидан амалдаги президент Садир Жапаров келгуси стратегик қадамларини расман эълон қилди:

• Сайлов санаси белгиланди: Президент сайловлари расман 2027 йил 24 январь кунига белгиланди;

• Иккинчи муддат учун даъво: Жапаров сайловларда иккинчи муддатга ўз номзодини қўйишини очиқ маълум қилди;

• «Атрофини тозаламади» айблови: Давлат раҳбарининг фикрича, Ташиев ўз атрофидаги шубҳали шахслардан халос бўлолмади ва шу сабабли президентлик пойгасига тайёр эмас деб топилди.

Бишкек судининг давлат тўнтариши моддасини олиб ташлаб, жазони юмшатиши Қирғизистон раҳбарияти кучли рақибни бутунлай синдириш эмас, балки уни сиёсий жиҳатдан зарарсизлантириб, тинч транзитни таъминлашни маъқул кўрганидан далолат беради.

Сизнингча, Камчибек Ташиевнинг зиммасидан «давлат тўнтариши» моддасининг олиб ташланиши ва суднинг бу қарори икки сиёсий етакчи ўртасидаги яширин муроса натижасими? Садир Жапаровнинг 2027 йил 24 январдаги сайловларда иккинчи муддатга қолиши Қирғизистондаги барқарорликни таъминлай оладими? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва қўшни давлатдаги муҳим сиёсий ўзгаришлар таҳлилини барча таҳлил ихлосмандларига улашинг!