CNN шов-шуви: 80 йил ичида биринчи марта америкалик ҳарбий отиб ўлдириладими?

АҚШда ҳарбий адлия тарихида сўнгги саксон йил ичида кузатилмаган мисли кўрилмаган воқелик юз бериши мумкин. CNN телеканалининг Пентагон манбаларига таяниб хабар беришича, АҚШ мудофаа вазири Пит Ҳегсет Форт-Ҳуд ҳарбий базасида қонли отишма уюштирган майор Нидал Ҳасанни ўқотарлар гуруҳи (расстрел) ёрдамида қатл этиш ташаббуси билан чиқди, президент Дональд Трамп эса ушбу қатъий қарорни расман тасдиқлади.

Мудофаа вазирлиги матбуот котиби Шон Парнелл масалага ойдинлик киритар экан: «2009 йилда Форт-Ҳудда қуролсиз америкалик аскарларга қарата ўт очган жиҳодчининг қатл этилиш вақти ва жойини Ҳегсет белгилайди. У 13 кишини ўлдирди ва яна 32 кишини яралади. Ниҳоят, Ҳасан учун жазо куни етиб келди», — дея билдирди.

Форт-Ҳуд фожиаси ва 13 йил кутилган жазо

Келиб чиқиши фаластинлик бўлган АҚШ фуқароси, армия майори ва ҳарбий психиатр Нидал Ҳасан 2009 йилнинг ноябрида АҚШ тарихидаги энг даҳшатли ҳарбий ички ҳужумлардан бирини амалга оширган эди:

• Қуролсиз аскарларга қирғин: Ҳасан базада Афғонистонга жўнатилиш олдидан тиббий кўрикдан ўтиш учун навбатда турган қуролсиз сафдошларига қарата тўсатдан ўт очган. Кейинчалик у бу ҳаракатини «ноқонуний урушда» иштирок этмоқчи бўлган аскарларга қарши кураш деб атаган;

• Фалажлик ва суд: Полиция билан отишмада оғир яраланган Ҳасан белидан пасти фалаж бўлиб, шу кунгача ногиронлар аравачасида юради. 2013 йилда ҳарбий трибунал уни 13 нафар одамни қасддан ўлдириш ва яна 32 кишининг ҳаётига суиқасд қилишда айбдор деб топиб, ўлим жазосига ҳукм қилган.

АҚШ ҳарбий қонунчилигига кўра, армия хизматчисига чиқарилган ҳар қандай ўлим ҳукми фақат мамлакат Президентининг шахсий имзоси билан кучга киради ёки енгиллаштирилиши мумкин.

Тарихий параллел: 1945 йилги Словик ва 1961 йилги охирги қатл

Агар Трамп тасдиқлаган ҳукм амалга оширилса, бу АҚШ армиясида 1945 йилдан бери амалга оширилган илк отиб ўлдириш ҳолати бўлади:

• Эдди Словик иши (1945 йил): Америка армиясида отиб қатл этилган сўнгги ҳарбий Эдди Словик бўлиб, у 1945 йил январида Францияда қочқинликда айбланиб отиб ташланган. Иккинчи жаҳон уруши давридаги 50 минг қочқин ҳарбий орасидан фақат Словик генерал Эйзенхауэр буйруғи билан бошқаларга ибрат сифатида қатл этилган. Журналист Чарлз Гласснинг ёзишича, Словик аслида ёмон аскар бўлмаган, шунчаки қўрқувдан таслим бўлган, унинг оиласига эса ҳақиқат яширилиб, эри фронтда ҳалок бўлгани айтилган;

• 1961 йилдаги сўнгги осиш: Умуман олганда, АҚШ ҳарбийлари устидан сўнгги бор ўлим ҳукми 1961 йилда ижро этилган бўлиб, 11 ёшли қизни зўрлаган Жон Беннет осиб ўлдирилган эди.

Шу тариқа, орадан 60 йилдан кўпроқ вақт ўтиб АҚШ ҳарбий трибунали чиқарган ўлим жазосининг ижроси яна кун тартибига қайтди. Таҳлилчилар ушбу қарор нафақат жиноят учун жазо муқаррарлигини, балки Трамп маъмуриятининг ҳарбий интизом ва хавфсизлик бўйича кескин сиёсий позициясини ҳам кўрсатишини қайд этмоқда.