Қуёшда 500 минг километрлик улкан портлаш юз берди — Ерликларни нима кутмоқда?

30 октябр 2026, 14:28·68·Дунё

ҚисқачаAI ёрдамида тайёрланганКўрсатиш

Қуёш юзасида узунлиги 500 минг километрга тенг бўлган улкан протуберанес отилиб чиқди.
Портлаш Қуёш дискининг чекка қисмида содир бўлгани сабабли, плазма булутининг Ерга тўғридан тўғри зарба бериш хавфи паст баҳоланмоқда.
Шунга қарамай, плазма четининг магнитосферага сирпанувчи тарзда урилиши оқибатида ўртача даражадаги магнит бўронлари ва навигация тизимларида қисқа муддатли узилишлар юзага келиши мумкин.

Қуёшда космик кўламдаги рекорд даражали ҳодиса қайд этилди. Юлдуз сиртида узунлиги нақд 500 минг километрга чўзилган улкан протуберанец отилиб чиқди. Ер сайёрасининг диаметридан бир неча баробар катта бўлган қайноқ плазма булути Қуёш тожидан ажралиб, очиқ коинот бўйлаб ҳаракатлана бошлади.

Мазкур ноёб ва даҳшатли астрономик жараённи олимлар махсус орбитал телескоплар орқали тўлиқ кузатишга муваффақ бўлишди. Кузатув натижалари ва эҳтимолий оқибатлар юзасидан РФА Космик тадқиқотлар институти (ИКИ РАН) Қуёш астрономияси лабораторияси расмий маълумот тақдим этди.

Портлаш кўлами ва траектория йўналиши

Олинган дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, ҳодисанинг ривожланиш динамикаси қуйидагича:

Рекорд ўлчам: Қуёшдан отилиб чиққан плазма шлейфи 500 минг километрлик масофани эгаллаб, сўнгги пайтлардаги энг йирик протуберанецлардан бирига айланди;
Зарба хавфини камайтирган омил: Портлаш Қуёшнинг кўринадиган дискининг айнан чекка (ён) қисмида содир бўлган. Бу омил плазма булутининг Ерга тўғридан-тўғри фронтал ва массивлашган оғир зарба бериш эҳтимолини сезиларли даражада пасайтиради;
Сирпанувчи тўқнашув: Асосий модда ён томонга йўналганига қарамай, астрофизиклар плазма четининг Ер магнитосферасига сирпанувчи тарзда урилиши эҳтимолини истисно қилмаяпти.

Ерликларни нима кутмоқда: Алоқадаги узилишлар ва магнит бўрони

Агар плазма булутининг периферияси (чекка қатламлари) сайёрамизнинг магнит майдонига тегиб ўтса, қатор геомагнит ҳодисалар кузатилиши мумкин:

Ўртача даражадаги магнит бўрони: Магнитосферанинг безовталаниши оқибатида атмосферада ўртача қувватга эга магнит бўронлари бошланиши эҳтимоли бор;
Технологик таъсирлар: Бундай геомагнит тўлқинлар юқори аниқликдаги навигация тизимларида (GPS) қисқа муддатли узилишларни келтириб чиқариши ва юқори кенгликларда радиоалоқа сифатини пасайтириши мумкин;
Осмондаги мўъжиза — қутб ёғдуси: Ҳодисанинг ижобий жиҳати шундаки, атмосферанинг юқори қатламлари билан тўқнашув натижасида тунги осмонда ҳайратланарли даражада ёрқин қутб ёғдулари (Aurora Borealis) ҳосил бўлади. Астрономлар ушбу гўзал манзарани одатда бундай ҳодисалар кузатилмайдиган нисбатан жанубий минтақаларда ҳам кўриш имконияти бўлишини таъкидламоқда.

Астрофизиклар Қуёш фаоллиги ва космик об-ҳаво ўзгаришларини узлуксиз мониторинг қилишни давом эттирмоқда.