Қаҳва ичувчиларнинг ичакларида қандай ўзгаришлар юз беради?

Копенгаген университети олимлари томонидан ўтказилган янги тадқиқот мунтазам равишда қаҳва истеъмол қилиш овқат ҳазм қилиш тизими фаолиятига ижобий таъсир кўрсатиши мумкинлигини аниқлади. Хусусан, қаҳва ичаклар ҳаракатини фаоллаштириши, йўғон ичак мушакларининг қисқаришини тезлаштириши ва фойдали ичак бактериялари хилма-хиллигини ошириши кузатилган. Илмий иш натижалари Gut Microbiology журналида эълон қилинди.

Тадқиқот давомида олимлар қаҳванинг ҳазм қилиш тизимига таъсирини аниқроқ ўрганиш учун махсус усулдан фойдаланди. Тажрибада Даниядан 61 нафар соғлом катта ёшли кўнгилли иштирок этди. Улар қаҳва истеъмол қилиш одатига қараб, кунига бир финжондан беш финжонгача қаҳва ичадиганлар ҳамда ушбу ичимликни камроқ истеъмол қиладиганлар гуруҳларига ажратилди. Кузатув саккиз кун давом этди.

Тажрибанинг энг қизиқарли жиҳатларидан бири иштирокчиларга кичик электрон капсула ютиш таклиф этилгани бўлди. Ушбу махсус қурилма овқатнинг ичаклар орқали ҳаракатланиш вақти, ҳарорат, кислоталилик даражаси ва ичак деворларидаги қисқаришларни ўлчаб борди. Бу эса олимларга қаҳва истеъмоли натижасида ҳазм қилиш тизимида юз берадиган ўзгаришларни бевосита кузатиш имконини берди.

Таҳлиллар натижасида қаҳвани мунтазам ичадиган иштирокчиларда бир нечта муҳим фарқлар аниқланди.

Ичак микрофлораси хилма-хиллиги юқори бўлган. Қаҳвани доимий истеъмол қилувчиларнинг ичакларидаги микроорганизмлар таркиби нисбатан бой ва хилма-хил экани маълум бўлди. Бу эса ичак микрофлораси ҳолати билан қаҳва истеъмоли ўртасида боғлиқлик бўлиши мумкинлигини кўрсатди.

Ингичка ичакда кислоталилик даражаси пасайган. Мунтазам қаҳва ичадиган иштирокчиларнинг ингичка ичагида кислоталилик даражаси бошқа гуруҳдагиларга нисбатан анча паст бўлган. Бироқ олимлар ҳозирча бу ўзгариш инсон саломатлиги учун қай даражада фойдали ёки зарарли эканини аниқлай олмаган.

Йўғон ичак фаоллиги ошган. Тадқиқотда кўпроқ қаҳва истеъмол қилиш йўғон ичак мушакларининг тез-тез қисқариши билан боғлиқ экани ҳам кузатилди. Бундай қисқаришлар ичаклар ҳаракатланиши ва ҳазм бўлган озиқ-овқат қолдиқларининг олдинга силжишида муҳим аҳамиятга эга.

Тадқиқотнинг етакчи муаллифи Франческа Буччининг таъкидлашича, ичак мушакларининг мунтазам қисқариб туриши ҳазм жараёнини яхшилашга, қабзиятнинг олдини олишга ва ичак мушакларини соғлом ҳолатда сақлашга ёрдам беради.

Шу билан бирга, мутахассислар ингичка ичакда кислоталилик даражасининг пасайиши билан боғлиқ натижаларга ҳозирча эҳтиёткорлик билан ёндашмоқда. Чунки бу ўзгаришнинг организм учун ижобий ёки салбий оқибатлари ҳали тўлиқ ўрганилмаган.

Олимлар тадқиқот натижалари қаҳвани ушбу ўзгаришларнинг бевосита сабабчиси сифатида узил-кесил исботламаслигини ҳам алоҳида таъкидламоқда. Яъни кузатилган ҳолатлар қаҳва истеъмоли билан боғлиқ бўлса-да, улар ўртасидаги сабаб-оқибат муносабатини аниқ тасдиқлаш учун қўшимча тажрибалар зарур.

Шунга қарамай, тадқиқот гуруҳи раҳбари Ҳенрик Мунч Роагер бу натижаларни оддий тасодиф деб ҳисобламаслик кераклигини таъкидлайди.

«Аввалги тадқиқотлар қаҳва ошқозонда кислота ажралиб чиқишидан тортиб, ҳазм қилиш тизимидаги бир қатор жараёнларгача таъсир кўрсатишини намоён этган. Бундан ташқари, кўпчилик ўзининг кундалик ҳаётида ҳам қаҳванинг овқат ҳазм қилишга таъсирини сезади», — дейди у.

Келгусида олимлар ушбу йўналишдаги изланишларни давом эттиришни режалаштирмоқда. Кейинги босқичда иштирокчилар истеъмол қиладиган қаҳва миқдори қатъий назорат қилинадиган янги тажриба ўтказиш кўзда тутилган. Бу эса қаҳванинг ичаклар фаолиятига қандай механизмлар орқали таъсир қилишини янада чуқурроқ тушунишга ёрдам беради.

Шу тариқа, янги тадқиқот кўпчиликнинг кундалик ичимлиги ҳисобланган қаҳванинг нафақат сергакликка, балки овқат ҳазм қилиш тизимидаги жараёнларга ҳам алоқадор бўлиши мумкинлигини кўрсатди. Бироқ унинг таъсири ва узоқ муддатли оқибатларини аниқлаш учун ҳали қўшимча илмий изланишлар талаб этилади.