470 минг оилага газ ва электр учун давлат компенсацияси узайтирилади

Ўзбекистонда эҳтиёжманд оилаларни қўллаб-қувватлаш бўйича янги чоралар кўриб чиқилмоқда. Энг катта янгиликлардан бири — электр энергияси ва газ бўйича базавий меъёрдан ортиқ истеъмол харажатларининг бир қисмини қоплаш муддатини 2028 йил 1 апрелгача узайтириш таклифи. Бу орқали бир йилда 470 минг оилани давлат кўмаги билан қамраб олиш режалаштирилмоқда.

Бироқ ўзгаришлар фақат энергия тўловлари билан чекланмайди. Ижтимоий реестрга кирмаган, аммо эҳтиёжманд деб баҳоланадиган оилалар учун ҳам ёрдам олиш имкониятини кенгайтириш режалаштирилмоқда.

166 минг оила учун қўллаб-қувватлаш доираси кенгаяди

Янги таклифга кўра, ижтимоий реестрга кирмаган эҳтиёжманд оилаларнинг электр энергияси, газ, кўмир ва коммунал хизматлар харажатларини қоплашда қўлланиладиган даромад мезони ўзгартирилади.

Ҳозирги таклифда оиланинг ҳар бир аъзосига тўғри келадиган даромад мезонини 1 миллион 430 минг сўмгача ошириш кўзда тутилган.

Бу нима беради?

Мазкур мезоннинг оширилиши натижасида давлат ёрдами доирасига аввалги мезон сабаб киролмаган яна 166 мингта оилани қамраб олиш имкони пайдо бўлади.

Шу тариқа давлат кўмагининг асосий йўналишларидан бири нафақат ижтимоий реестрда турган оилаларга, балки реестрга кирмаган бўлса-да, даромади нисбатан паст бўлган эҳтиёжманд хонадонларга ҳам етиб бориши кўзда тутилмоқда.

470 минг оила учун компенсация муддати узайтирилади

Қиш мавсумида хонадонларнинг электр энергияси ва газга бўлган эҳтиёжи одатдагидан кескин ортади. Айниқса, совуқ кунларда базавий меъёрдан юқори истеъмол қилишга тўғри келиши мумкин.

Шу сабабли базавий меъёрдан ортиқ истеъмол учун компенсация бериш муддатини 2028 йил 1 апрелгача узайтириш таклиф қилинди.

Режага кўра, бу механизм бир йилда 470 минг оилани қамраб олади.

Амалдаги тизимда ҳам эҳтиёжманд оилалар учун базавий меъёрдан ортиқ электр энергияси ва газ истеъмоли бўйича компенсация механизми мавжуд. Масалан, 2026 йилда электр энергияси учун базавий меъёрдан кейинги 150 кВт·соатгача бўлган истеъмол қисми, газ учун эса мавсумга қараб белгиланган қўшимча ҳажм бўйича компенсация тўланиши белгиланган.

Демак, янги таклифнинг асосий аҳамияти — ушбу қўллаб-қувватлаш механизмидан фойдаланиш муддатини узоқроқ даврга чўзиш.

Муҳим жиҳат: бу барча оилалар учун автоматик тўлов эмас

Янги хабарни «давлат барча оилаларнинг газ ва электр тўловини тўлаб беради» деб тушуниш тўғри бўлмайди.

Гап эҳтиёжманд оилаларга белгиланган мезонлар асосида компенсация бериш ҳақида кетмоқда. Компенсация базавий меъёрдан ортиқ истеъмолнинг маълум қисми бўйича амал қилади.

Амалдаги тартибда бундай компенсация учун Давлат хизматлари маркази, «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази, маҳалладаги ижтимоий ходим ёки электрон тизимлар орқали мурожаат қилиш имконияти мавжуд.

Шунинг учун янги чоралар кучга кирганидан кейин ҳам ёрдам олиш шартлари ва кимлар компенсацияга эга бўлиши алоҳида мезонлар асосида белгиланади.

Оғир шароитдаги 3 минг хонадонга яна бир ёрдам

Давлат кўмаги фақат коммунал тўловларни қисман қоплаш билан чекланмайди.

Шароити оғир маҳаллалардаги 3 мингта хонадонни иссиқлик жиҳатидан ҳимоялаш ва энергия тежовчи ускуналар билан таъминлаш ишларини давом эттириш ҳам режалаштирилмоқда.

Бу чоранинг эътиборли томони шундаки, оилага фақат тўловни компенсация қилиш орқали эмас, балки энергиядан самарали фойдаланиш имкониятини яхшилаш орқали ҳам ёрдам бериш кўзда тутилмоқда.

Яъни уйнинг иссиқликни сақлаш имкониятини ошириш ва энергия тежовчи технологиялардан фойдаланиш келгусида коммунал харажатларни камайтиришга хизмат қилиши мумкин.

Ҳукуматга муҳим вазифалар юклатилди

Тақдим этилган таклифлар доирасида ёрдам маблағларини ўз вақтида йўналтириш, ҳақиқатан эҳтиёжманд оилаларни аниқлашда манзиллиликни таъминлаш ва ажратилган ёрдамнинг ҳар бир хонадонга етиб бориши устидан назоратни кучайтириш вазифаси белгиланган.

Бу ерда асосий мақсад — компенсация тизимини кенгайтириш билан бирга, давлат маблағларининг айнан ёрдамга муҳтож оилаларга етиб боришини таъминлаш.

Шунингдек, энергия ишлаб чиқарувчи ва етказиб берувчи корхоналарни трансформация қилиш, бошқарув самарадорлигини ошириш, ортиқча харажатлар ва тармоқлардаги йўқотишларни қисқартириш бўйича ҳам кўрсатмалар берилган.

Бу ўзгаришлар оилалар учун нимани англатади?

Қисқача айтганда, кўриб чиқилган таклифлар бир вақтнинг ўзида бир нечта йўналишни қамраб олади:

• ижтимоий реестрга кирмаган эҳтиёжманд оилалар учун даромад мезони 1,43 миллион сўмгача оширилиши мумкин;

• натижада қўллаб-қувватлаш қамрови яна 166 минг оилага кенгайиши режалаштирилмоқда;

• электр ва газнинг базавий меъёрдан ортиқ истеъмоли учун компенсация муддати 2028 йил 1 апрелгача узайтирилиши таклиф қилинди;

• ушбу механизм бир йилда 470 минг оилани қамраб олиши кутилмоқда;

• оғир шароитдаги маҳаллаларда 3 минг хонадон иссиқлик ҳимояси ва энергия тежовчи ускуналар билан таъминланади.

Энг муҳими, бу рақамлар фақат коммунал тўловларни енгиллаштириш билан боғлиқ эмас. Уларнинг ортида давлатнинг эҳтиёжманд оилаларни аниқлаш, уларга манзилли ёрдам кўрсатиш ва энергия сарфини камайтиришга қаратилган комплекс ёндашуви турибди.

Шунинг учун 470 минг оила учун компенсация муддатининг 2028 йилгача узайтирилиши ва яна 166 минг оиланинг қўллаб-қувватлаш доирасига киритилиши аҳоли учун муҳим ижтимоий чора сифатида қаралмоқда.