Ўқувчини ҳақорат қилган ёки камситган ўқитувчи 2,2 млн сўм жаримага тортилади!

Ўзбекистон таълим тизимида ўқувчиларнинг руҳий ва жисмоний хавфсизлигини таъминлаш, мактабларда соғлом маънавий муҳит яратиш йўлида энг кескин ва жиддий қонуний ўзгаришлар кучга кирди. Эндиликда педагоглар синфхонада ва ундан ташқарида ўз сўзлари, хатти-ҳаракатлари ҳамда болаларга бўлган муносабатига ҳар қачонгидан ҳам ҳушёр ва эътиборли бўлишига тўғри келади. Мамлакатимизда педагог ходимлар томонидан ўқувчиларга нисбатан ҳар қандай жисмоний куч ишлатиш ёки психологик зўравонлик, жумладан боланинг шаъни ва қадр-қимматини камситиш, руҳий босим ўтказиш ҳолатлари учун тўғридан-тўғри маъмурий ва ҳуқуқий жавобгарлик расман белгиланди. Янги талабларга кўра, қоидабузар ўқитувчиларга 2,2 миллион сўмгача миқдорда жарима қўлланилиши, шунингдек, улар бир йилгача таълим муассасаларида фаолият юритиш ҳуқуқидан бутунлай маҳрум этилиши мумкин. Хўш, бу қонуний чекловлар нималарни ўз ичига олади, қайси хатти-ҳаракатлар психологик босим деб баҳоланади ва ота-оналар ўз фарзандларини ҳимоя қилишда нималарга эътибор қаратиши керак?

440 мингдан 2,2 миллион сўмгача жарима: Янги жазо чоралари тафсилоти

Педагогларнинг болаларга нисбатан ноўрин муносабати бўйича белгиланган жавобгарлик меъёрлари:

• Молиявий жазо миқдори: Ўқувчини камситган, руҳий сиқувга олган ёки куч ишлатган педагог ходимга нисбатан 440 минг сўмдан 2,2 миллион сўмгача миқдорда жарима жазоси қўлланилади;

• Бир йиллик дисквалификация: Жаримадан ташқари, бундай қўпол хатога йўл қўйган ўқитувчи бир йил муддатга мактаблар, лицейлар ва бошқа таълим муассасаларида дарс бериш ҳамда ишлаш ҳуқуқидан расман маҳрум қилиниши мумкин;

• Расмий жавобгарлик механизми: Мазкур нормалар педагоглар томонидан синфда болаларни бошқалар олдида изза қилиш, таҳқирлаш ёки қўпол сўзлар ишлатиш каби ҳолатларга чек қўйишга қаратилган.

Психологик ва жисмоний зўравонлик: Нималар тақиқ остига тушди?

Мактаб амалиётида кўп учрайдиган салбий ҳолатлар эндиликда ҳуқуқбузарлик деб топилади:

• Психологик тазйиқ: Ўқувчининг шахсиятига тегиш, уни ақлий ёки жисмоний қобилияти бўйича синфдошлари олдида кулгига қолдириш, унга таҳдид қилиш ва руҳий қўрқув остида ушлаб туриш;

• Ҳар қандай жисмоний таъсир: Болага тарсаки тушириш, уни уриш, бурчакка турғизиш каби жисмоний жазолаш усуллари мутлақо қонунга хилоф деб эълон қилинди;

• Бола руҳиятини ҳимоя қилиш: Мактаб ёшидаги болаларнинг ички руҳий барқарорлигини асраш, уларда ўқишга ва мактабга нисбатан нафрат туйғуси пайдо бўлишининг олдини олиш ушбу ислоҳотнинг асосий мақсадидир.

Ота-оналар, ўқитувчилар ва таълим сифати: Янги давр талаблари

Ушбу тартиб таълим соҳасидаги муносабатларни янги босқичга олиб чиқиши кутилмоқда:

• Педагогик этикага қатъий амал: Ўқитувчилардан ҳар қандай оғир вазиятда ҳам касбий маданият, сабр-тоқат ва педагогик усуллар билан бола билан тил топишиш талаб этилади;

• Асоссиз туҳматлардан ҳимояланиш: Мутахассисларнинг таъкидлашича, ҳар бир шикоят объектив, синфдаги гувоҳлар ва далиллар (агар мавжуд бўлса, камера ёзувлари) асосида холис ўрганилиши ўқитувчиларга ноҳақ айб қўйилишидан сақлайди;

• Ўқувчининг масъулияти: Мутасаддилар ўқитувчининг обрўсини ҳимоя қилиш билан бирга, болаларнинг ҳам мактаб ички тартиб-қоидалари ва катталарга ҳурмат сақлаши муҳимлигини қайд этмоқда.

Ўзбекистон мактабларида жорий этилган ушбу тарихий жавобгарлик бола ҳуқуқларини халқаро стандартлар асосида кафолатлашга ва таълим даргоҳларини зўравонликдан холи хавфсиз масканга айлантиришга хизмат қилади.

Сизнингча, мактабда ўқувчига қўполлик қилган ёки руҳий босим ўтказган ўқитувчиларни 2,2 миллион сўмгача жаримага тортиш ва 1 йилга ишдан четлатиш жазоси тўғри қадам бўлдими? Бу тартиб синфларда тарбия ва ўқитувчининг обрўсига қандай таъсир кўрсатади деб ўйлайсиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва фарзандларимизнинг мактабдаги ҳуқуқларига оид ушбу ниҳоятда муҳим янгилик таҳлилини барча ота-оналар ҳамда ўқитувчиларга улашинг!