Ғарбий Европа тарихдаги энг иссиқ ёзни бошдан кечирди

Европанинг иқлим хизмати Коперникус маълумотларига кўра, 2026-йилнинг июн ва июль ойлари Ғарбий Европада кузатувлар тарихидаги энг иссиқ давр бўлди. Ушбу икки ой давомида ўртача ҳарорат 21,62 даражани ташкил этиб, 1991–2020-йиллардаги меъёрдан нақ 2,79 даражага юқори бўлди. 2022-йилги аввалги рекорд деярли ярим градусга янгиланди, бу эса минтақада экологик ва иқтисодий вазиятни кескин оғирлаштирди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Европа бўйлаб июн ойи иккинчи энг иссиқ ой сифатида қайд этилди, бироқ Ғарбий Европада ҳарорат аномалияси 3,6 даражага етди. Франция, Германия, Буюк Британия, Швейцария ва Испаниянинг шимоли-шарқида ўртача ҳарорат меъёрдан 3-5 даражага ошиб кетди. Хусусан, 26-июн куни Англиянинг Лингвуд ҳудудида термометр устуни 38 даражани кўрсатиб, мамлакат учун мутлақ июн максимумини ўрнатди, Вена шаҳрида эса ҳарорат 39,7 даражагача кўтарилди.

Океанлардаги исиш ва дарёларнинг сати пасайиши

Ҳаддан ташқари иссиқлик қуруқликдагина эмас, балки дунё океанида ҳам мисли кўрилмаган ўзгаришларни келтириб чиқарди. Июль ойида қутб бўлмаган ҳудудлардаги денгиз юзасининг ўртача ҳарорати 20,96 даражани ташкил этиб, 2023-йилги рекордни янгилади. Ўртаншарқий ва Атлантика қирғоқлари ҳамда Ўртаер денгизининг 94 фоиз қисмида сув ҳарорати меъёрдан юқори бўлди.

Кескин қурғоқчилик дарёларнинг ўзанини қисқартириб, сув транспорти ва энергетика тизимига жиддий зарар етказди. 11-август куни Рейн дарёсининг Кёлндаги сати тарихдаги энг паст кўрсаткич — 55 сантиметрга тушиб қолди ва кема қатнови тўхтатилди. Сена, Рейн ва Дунай дарёларидаги паст сув сати Венгриянинг «Пакс» ва Руминиядаги «Чернаводе» атом электр станцияларининг қувватини сезиларли даражада пасайтиришга мажбур қилди.

Мисли кўрилмаган ўрмон ёнғинлари ва иқтисодий талофатлар

Экстремал иссиқлик ва қурғоқчилик Европа бўйлаб кенг кўламли ёнғинларни келтириб чиқарди. 6-август ҳолатига кўра, минтақада 15 528 та йирик ёнғин қайд этилиб, 5 минг квадрат километрга яқин майдон кулга айланди. Бу сўнгги 20 йилдаги ўртача кўрсаткичдан икки баробар кўп бўлиб, айниқса Франция, Испания ва Греция жиддий зарар кўрди.

Мутахассислар иқтисодий йўқотишларни 180 миллиард еврога баҳоламоқда, бу Европа Иттифоқи ЯИМнинг қарийб 1 фоизини ташкил этади ва кутилаётган иқтисодий ўсишни деярли бутунлай йўққа чиқаради. Қишлоқ хўжалигида ҳосилдорликнинг пасекаси, шунингдек, иссиқ об-ҳаво шароитида меҳнат унумдорлигининг пасайиши иқтисодиётга қўшимча оғирлик юклади. Дастлабки маълумотларга кўра, июн ойи охиридаги икки ҳафталик чўққи иссиқлик даври Европада 14 мингга яқин қўшимча ўлим ҳолатига сабаб бўлган.

Иқлимшуносларнинг тушунтиришича, бу ҳолатга Ғарбий Европа устида тўхтаб қолган блокировка қилувчи антициклон сабаб бўлган. Арктиканинг жадал қизиши натижасида ҳаво оқимлари парчаланиб, Саҳрадан келган қизиган ҳаво узоқ вақт давомида бир ҳудудда сақланиб қолган. Мутахассислар бундай иссиқ тўлқинлар 2003-йилга нисбатан ҳозирда 10 баробар кўпроқ эҳтимолликка эга эканини таъкидлаб, август ойи охирида ҳам оғир об-ҳаво шароитлари давом этишидан огоҳлантирмоқда.