Кабел бактериялари ўзида металл-органик симлар етиштириши маълум бўлди

Антверпен университети олимлари дарё ва денгиз илида яшовчи кў ҳужайрали кабел бактериялари ўзида металл-органик каркас — инсонлар лабораторияда синтез қиладиган материални табиатан ўстирганини аниқладилар. ixbt.com маълумотига кўра, бу каби тирик тизимлар илгари бундай хусусиятга эга эмас деб ҳисобланган. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ўн йилдан буён тадқиқотчилар бу микроорганизмлар электр токини ўз танасидан минглаб марта узун масофага — сантиметрлаб ўтказа олишидан ҳайратда эдилар. Бундай узоқ масофага электронлар кўчиши биологик механизмларга хос эмаслиги сир сақланиб келинаётганди.

Янги илмий ишда мутахассислар атомар даражада текширув ўтказиб, бактериялар ичида оддий оқсиллар ёки темир-олтингугурт кластерлари эмас, балки аниқ тартибланган никел-органик структура борлигини кашф этдилар. Ушбу ипли организмлар кислородли ва кислородсиз зоналарнинг чегарасида яшаб, чуқур қисмдаги ҳужайралар водород сульфиддан электронларни ушлайди ва сиртидагилар уларни кислородга ташлайди.

Ноёб ўтказувчанлик ва унинг сири

Мазкур ўтказувчи толаларнинг электр ўтказувчанлиги 500 См/см гача етиши аввалроқ исботланган эди. Олимлар электрон микроскопия, рентген спектроскопияси ва компьютер моделлаштириш ёрдамида ўтказувчанлик маркази НиБиД деб номланган комплекс эканини кўрсатишди.

Ҳар бир ўтказувчи тола марказий каналида қалинлиги 1,4 нанометр бўлган 11 та нанолентани сақлайди ва улар кўп толали мис сим каби ўралган. Никел атоми органик молекуладаги тўрт олтингугурт атоми билан ушлаб турилади ҳамда электрон булутларининг қопланишини ҳосил қилади.

Амалий қўлланиш истиқболлари

Бактериялар бундай тартибли наноленталарни хона ҳароратида ва сувли муҳитда ўз-ўзидан йиғиш орқали ҳосил қилади. Бу синтетик ўсимлик полимерлари талаб қиладиган энергиякўп жараёнларга қарама-қарши ўлароқ жуда тежамкордир.

Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, энг реал қўлланиш соҳаси бу эгилувчан босма электроника бўлиши мумкин. Бунда ўтказувчи сиёҳлар схемалар ва сенсорларни яратиш учун қатламларга суртилади.

Технологияни жорий этишдаги асосий тўсиқ бу масштаблаш қиймати ҳисобланади. Мутахассислар аввало биоматериални иқтисодий жиҳатдан оқланган усулда ишлаб чиқариш мумкинлигини ва унинг хусусиятлари жорий электрон сиёҳлардан кам эмаслигини исботлашлари лозим.