Хитой балиққа ўхшайдиган робот яратди: сув остида янги давр бошланиши мумкин (видео)

Сув остида ҳаракатланаётган балиққа қараб, унинг тирик мавжудот эмаслигини англаш тобора қийинлашмоқда. Хитойда намойиш этилган янги бионик робот-балиқ табиий балиқ ҳаракатини тақлид қилиши билан эътиборни тортди.

Энг қизиғи, бу технология оддий робот ўйинчоғи эмас. Мутахассислар бундай қурилмаларни келажакда сув ости муҳитини кузатиш, текшириш ва инсон учун мураккаб бўлган вазифаларни бажаришда қўллаш имкониятларини ўрганмоқда.

Нега робот оддий аппаратлардан фарқ қилади?

Анъанавий сув ости роботларининг аксарияти винтли ҳаракатлантириш тизимларидан фойдаланади. Бионик робот-балиқ эса табиатнинг миллионлаб йиллик «муҳандислик ечими»дан нусха олади — у балиқнинг танаси ва сузгичлари ҳаракатини тақлид қилади.

Бундай ёндашув роботга сувда юмшоқроқ, мослашувчан ва манёврчан ҳаракат қилиш имконини беради.

Илмий тадқиқотларда ҳам балиқсимон ҳаракатланиш тизимлари анъанавий винтли ҳаракатлантиришга нисбатан юқори манёврчанлик ва самарадорликка эга бўлиши мумкинлиги қайд этилмоқда.

Сунъий интеллект роботга қандай «ёрдам беради»?

Бу технологиянинг энг муҳим жиҳатларидан бири — ҳаракатни фақат олдиндан берилган буйруқлар асосида эмас, балки муҳитга мослаштириш имконияти.

Замонавий робот-балиқларда сенсорлар, бошқарув алгоритмлари ва машинали ўрганиш усуллари бирлаштирилмоқда. Масалан, Хитойлик олимлар ишлаб чиққан юмшоқ робот-балиқ атроф-муҳитдаги ўзгаришларни сезиб, сузиш режимини мослаштиришга қодир тизим билан жиҳозланган.

Шу сабабли келажакда бундай роботлар сув остидаги тўсиқларни аниқлаш, йўналишни ўзгартириш ва мураккаб муҳитда ҳаракатланиш каби вазифаларни янада мустақил бажариши мумкин.

«Тирик балиқ»дек кўриниши — шунчаки дизайн эмас

Роботнинг ҳақиқий балиққа ўхшатилиши фақат ташқи кўриниш учун қилинмаган.

Табиий балиқ танасининг шакли, дум ҳаракати ва сузгичларидан фойдаланиш сувда ҳаракатланишнинг самарали усулларидан бири ҳисобланади. Шунинг учун муҳандислар табиатдаги ушбу механизмларни робототехникага кўчиришга ҳаракат қилмоқда.

Айрим янги авлод робот-балиқлар ҳатто тор ва мураккаб сув ости ҳудудларида ҳаракатланиш учун махсус мослаштирилмоқда.

Келажакда улар қаерда ишлаши мумкин?

Бундай технологияларнинг энг реал қўлланиш соҳаларидан бири — сув ости инспекцияси ва мониторинг.

Хитойда 2026 йилги Роботлар конференциясида намойиш этилган бионик робот-балиқлардан бири сув остидаги объектларни текшириш ва хавфли шароитларда инсон меҳнатини қисқартириш мақсадида ишлаб чиқилгани маълум қилинган. Унда тўсиқларни аниқлаш имконини берувчи сенсор тизими ҳам мавжуд.

Бундай аппаратлар келажакда:

• сув ости иншоотларини текшириш;

• қувур ва коммуникацияларни кузатиш;

• илмий тадқиқотлар олиб бориш;

• сув муҳитини мониторинг қилиш;

• инсон учун ноқулай бўлган жойларда маълумот тўплаш

каби вазифаларда қўлланиши мумкин.

Энг қизиқ жиҳат — роботлар тобора «тирик» ҳаракат қилмоқда

Робототехникада янги тенденция шундан иборатки, муҳандислар фақат металл қурилмалар яратиш билан чекланмаяпти. Улар табиатдаги энг самарали ҳаракат механизмларини ўрганиб, уларни сунъий тизимларга кўчирмоқда.

Балиқлар, скатлар ва ҳатто акулалар ҳаракатидан илҳомланган роботлар устида ҳам тадқиқотлар олиб борилмоқда. 2026 йилда чоп этилган ишлар бионик сув ости роботларида мослашувчан тузилмалар, сенсорлар ва автоном бошқарувни бирлаштиришга эътибор кучайганини кўрсатади.

Денгиздаги «оддий балиқ» аслида робот бўлиши мумкин

Бугун бу технология асосан тажриба ва тадқиқот босқичида. Аммо робот-балиқларнинг ташқи кўриниши, ҳаракатланиши ва муҳитга мослашиш қобилияти такомиллашгани сари сув остидаги роботлар ҳақидаги тасаввур ҳам ўзгариши мумкин.

Эҳтимол, яқин келажакда сув остида ҳаракатланаётган ҳар бир «балиқ» тирик мавжудот эмаслигини аввалгидек осон ажратиб бўлмайди.

Сув ости робототехникасининг келажаги эса тобора табиатга ўхшаб бормоқда.