Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) raporuna göre, 2025 yılı sonu itibarıyla Rusya’dan Özbekistan’a gaz sevkiyat hacmi keskin biçimde artarak %30 yükseldi. İhracat, Kazakistan topraklarından geçen “Orta Asya – Merkez” boru hattı sistemi üzerinden gerçekleştirildi ve toplam hacim 7 milyar metreküpün üzerine çıktı. Bunu podrobno.uz bildirdi bildiriyor .
Raporda bu göstergenin, Taşkent’in iç arz açığı koşullarında enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye yönelik politikasıyla açıklandığı belirtiliyor. Karşılaştırma için: 2024’te sevkiyatlardaki artış yalnızca %5’ti; ancak son yıllardaki sert soğuk sezonlar ve sanayideki canlanma ithalatın birkaç kat genişletilmesini gerektirdi.
Süreç, Avrasya genelinde gaz üretiminin toplamda gerilediği bir arka planda ilerliyor. Türkmenistan üretimi 80 milyar metreküpe çıkarırken, Kazakistan %10 ek büyüme kaydetmiş olsa da Özbekistan’da sektör ciddi baskı altında kaldı: 2025’in ilk 11 ayında üretim %4,5 (yaklaşık 2 milyar metreküp) azaldı. IEA bunu sahaların doğal tükenmesi ve eski kuyuların performansının kötüleşmesiyle ilişkilendiriyor.
Rusya için Orta Asya’ya yönlendirilen hacimleri artırmak önemli bir telafi mekanizmasına dönüştü. 1 Ocak 2025’ten itibaren Ukrayna üzerinden transit durunca, Rusya’nın boru hattı gazı ihracatı Avrupa Birliği’ne %45 düştü. Bu koşullarda “Doğu’ya dönüş” güçlendi: “Sibirya’nın Gücü” üzerinden Çin’e sevkiyat %25 artarak 39 milyar metreküpe ulaştı; Özbekistan hattı ise büyüme açısından ikinci en büyük yön olarak anılıyor.
IEA’ya göre, 2025 başındaki ılıman kış ve LNG tesislerine yönelik yaptırım baskısı fonunda Rusya’da gaz üretimi %3 azalmış olsa da Taşkent hâlâ öncelikli ortak olmaya devam ediyor. Rus gazı, Orta Asya’dan Çin’e yönlendirilen ihracatın 2025’te %5 azalmasının ardından oluşan boşluğu fiilen kapatmaya hizmet ediyor.
IEA tahminlerinde yakın dönem görünümü görece olumlu değerlendiriliyor: 2026’da bölgede gaz üretiminin yaklaşık %3 artması bekleniyor; ancak yine de kriz öncesi 2021 seviyesinin %10 altında kalacak. Büyümenin ana kısmının, Rusya’da iç talebin toparlanması ve mevcut transit kapasitesinin kullanılmaya devam edilmesi sayesinde sağlanacağı belirtiliyor.
Özbekistan için 2026, büyük bir tüketici ve transit sistemi rolüne uyum dönemi olabilir. 7 milyar metreküpü aşan ithalat artık yalnızca kışa yönelik bir “acil çözüm” değil, istikrarlı bir ekonomik gerçeğe dönüşüyor. Bu nedenle altyapının, özellikle “Orta Asya – Merkez” sisteminin modernizasyonu; artan sanayi ve nüfus talebi koşullarında istikrarlı iletim için önemli bir görev olarak gösteriliyor.
Ayrıca 2025 yılı sonunda Özbekistan’ın Çin’e 773 milyon dolarlık doğal gaz ihraç ettiği hatırlatılıyor. Başbakan Yardımcısı Jamshid Xo‘jayev ise yakın zamanda Enerji Bakanlığını, 2025 sonbaharından bu yana gaz yetersizliği nedeniyle 33 modern fabrikanın durması nedeniyle eleştirdi. Yerel ambalaj tedarikindeki sorunlar sonucu ihracatçıların vergi imtiyazlarını kaybettiği ve eski tip kutuları kullanmaya geri dönmek zorunda kaldığı bildirildi.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
