Avrupa'da doğal gaz fiyatları son dört yılın zirvesine ulaştı

Avrupa Birliği genelinde doğal gaz fiyatları son dört yılın en yüksek seviyesine çıktı. Hollanda'nın ana TTF borsasında gelecek ay için vadeli işlem sözleşmeleri fiyatı yüzde 2 daha artarak işlemler sırasında 86,79 avroya ulaştı.

Avrupa medyası, Hollanda'nın büyük ING bankasının araştırmasına dayanarak, uluslararası piyasaların yaklaşan dondurucu kışın büyük bir kısmını Basra Körfezi'nden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikindeki kısıtlamalar altında geçirmek zorunda kaldığını bildirdi.

Fiyatlar neden hızla yükseliyor?

Avrupa enerji piyasasını sarsan temel faktörler şunlardır:

• Hürmüz Boğazı'ndaki felç: Rus boru hattı gazından vazgeçen Avrupa Birliği, ABD ve Orta Doğu'nun sıvılaştırılmış gazına (LNG) bağımlı hale gelmişti. Ancak ABD ve İsrail'in İran ile savaşı nedeniyle, dünya LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan gemi trafiği neredeyse durma noktasına geldi;

• Asya ile LNG rekabeti: Patria Finance baş ekonomisti Dominik Rusinko, Avrupa'nın son dakikada depolarını doldurmak amacıyla Asya piyasalarıyla her bir gaz tankeri için kıyasıya bir rekabet içinde olduğunu belirtti;

• Dondurucu soğuk riski: Arete Energy yatırım fonu direktörü Martin Patsovskiy, uzun ve dondurucu soğukların Almanya ve Çekya gibi ülkelere aynı anda gelmesi durumunda gaz fiyatlarının onlarca yüzde daha artabileceği ve bu mücadelede temel silahın yine yüksek fiyat olacağı konusunda uyardı.

Depolardaki rezerv: 15 yıllık anti-rekor

Gas Infrastructure Europe kuruluşunun 11 Ekim itibarıyla açıkladığı veriler endişe verici bir tabloyu gözler önüne seriyor:

• Avrupa genelinde: AB yer altı gaz depoları yüzde 74'ün biraz altında doluluk oranına sahip. Oysa uzun vadeli ortalama yaklaşık yüzde 90 seviyesindeydi. Mevcut durum son 15 yılın en düşük seviyesidir;

• Almanya'da durum kritik: Kıtanın en büyük gaz tüketicisi olan Almanya'da depolar sadece yüzde 60 dolu, Çekya'da ise bu oran yaklaşık yüzde 76 seviyesinde.

Avrupa kışı nasıl geçirecek: Uzman tahminleri

Piyasadaki ciddi gerilime rağmen ekonomistler, kıtanın kışı tamamen donmadan geçirebileceğini tahmin ediyor:

• Mart ayında ne kadar rezerv kalacak: Patria Finance modellerine göre, gaz tüketim hızına bağlı olarak Mart ayı sonunda Avrupa depolarında yüzde 12 ile yüzde 39 arasında rezerv kalması bekleniyor;

• Enerji krizi tekrarlanacak mı: Uzmanlara göre, en kötü senaryoda bile gazın fiziksel olarak tamamen tükenmesi beklenmiyor. 2021-2022 yıllarındaki benzeri görülmemiş krizin tekrarlanma riski düşük görülse de durum tamamen güvenli değil;

• Belirleyici faktör: Sadece aşırı dondurucu bir kış ile LNG tedarik zincirlerindeki büyük kesintilerin aynı zamana denk gelmesi durumunda durum çok kritik bir hal alabilir.

Avrupa'da ısıtma sezonunun yeni başladığı bir dönemde, dünya siyaseti ve lojistik zincirindeki istikrarsızlık, eski kıta halkı ve sanayisi için elektrik ve ısınma maliyetlerinin yeniden artacağına işaret ediyor.