Komşu ülkelerde çoktan elit seviyeye ulaşmış üst düzey futbol yıldızları ortaya çıkarken, Kazakistan hâlâ gölgede kalmaya devam ediyor ve yalnızca gelecekteki Dastan Satpaev’in başarısına umut bağlıyor.
- Cumhuriyet internet portalı Sports.kz, Abdukodir Khusanov ve Khvicha Kvaratskhelia’nın yolunda neyin özel olduğunu Kazak futbolcularla karşılaştırarak inceledi.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, uzun süre boyunca eski SSCB ülkelerinde, Rusya hariç, dünya futbolunun en güçlü kulüplerinde oynayan gerçek süper yıldızlar neredeyse ortaya çıkmadı. Geçen on yıldaki az sayıdaki örneklerden biri Ermeni Henrikh Mkhitaryan’dı; o gerçekten büyük kulüplerde oynadı, ancak milli takımını büyük uluslararası turnuvaların ana aşamalarına çıkaramadı ve en ciddi kupaları arasında İtalya şampiyonluğu ve Avrupa Ligi vardı.
Bugüne gelince, genel fondan en çok öne çıkan futbolcu Fransa PSG’sinde oynayan Khvicha Kvaratskhelia’dır. 25 yaşında Şampiyonlar Ligi kupasını kaldırmayı, Napoli formasıyla Serie A’nın en iyi futbolcusu olmayı ve Gürcistan milli takımını Euro 2024’e götürmeyi başardı. Özbek Abdukodir Khusanov Gürcü futbolcudan üç yaş küçük olmasına rağmen, şu anda Manchester City’yi temsil ediyor ve orada sık sık sahaya çıkıyor, büyük maçlar da dahil. Başlıca başarıları arasında İngiltere Kupası ve Gençler Asya Kupası zaferi, ayrıca yazın Dünya Kupası’na ilk yolculuk yer alıyor.
Ve burada onların ilk benzerliği ortaya çıkıyor — kendi ülkelerinde genç ve altyapı seviyesinde kendilerini net şekilde gösterebilmiş olmaları. Khusanov örneğinde Özbekistan güçlü genç jenerasyonu aktif şekilde destekledi — o U20 milli takımının kilit oyuncusuydu, Asya Kupası’nda tüm maçları değişmeden oynadı ve takımının şampiyon olduğu turnuvada ana rol oynadı. O dönemde birçok kişi Özbekistan’ın gelecekte takip edilmesi gereken yetenekli gençleri hakkında konuşuyordu.
Khvicha Gürcistan’ın tüm genç milli takımlarında oynadı, ancak en çok U17 seviyesinde öne çıktı — 27 maç ve 15 gol. Bu istatistik sayesinde, en zayıf rakiplere karşı olmasa bile, Tiflis Dinamo’nun A takımına girmeyi başardı ve ertesi yıl 180 bin euroya Rustavi’ye satıldı. Yani onlar Avrupa scoutlarının dikkatine çok daha büyük kulüplere transfer olmadan çok önce girmiş, milli takım seviyesinde uluslararası turnuvalarda kendilerini göstermişlerdi. Kazakistan’da ise bu konuda ciddi problemler vardı, genç ve altyapı milli takımlarının sonuçları dikkate alındığında; ancak son iki yılda durum daha iyiye doğru değişmeye başladı.
Bir diğer önemli benzerlik — Khusanov ve Kvaratskhelia’nın ikisinin de futbol ortamında büyümüş olmasıdır. Abdukodir’in babası Hikmat Haşimov, Özbekistan milli takımının eski futbolcusudur ve yerel ligde 200’den fazla maç oynamıştır. Kariyerinden sonra antrenör olmuştur. Khvicha’nın babası Badri Kvaratskhelia Gürcistan’ın birçok güçlü kulübünde oynamış ve daha sonra antrenörlük kariyerine başlamıştır. Yani onların futbol düşüncesi sadece akademilerde değil, aile içinde de eski futbolcuların gözetiminde şekillenmiştir. Khusanov’un Lens’e transferi sırasında medyada onun oyun zekâsı — pozisyon okuma, doğru yer seçme ve hızlı karar verme yeteneği — özellikle vurgulanmıştır. Bu becerinin böyle erken yaşta gelişmesi, büyüdüğü çevre sayesinde olduğu açıkça görülmektedir.
Onları sıradan bir Kazak futbolcusundan ayıran en önemli faktör ise konfordan vazgeçmeleri ve yerel ligden hızlı şekilde çıkmalarıdır. Khusanov, Bunyodkor altyapısından yetişmiş olsa da Özbekistan’da hiçbir üst düzey maç oynamamıştır. O, kendisine zamanla verilecek şansı beklemedi ve 18 yaşında Belarus’un Energetik-BGU kulübüne transfer oldu ve burada 39 maçın 35’inde ilk 11’de oynadı.
Khvicha kariyeri boyunca Gürcistan liginde toplam 33 maç oynadı, bunların 11’i 2022 başında, Rusya’dan siyasi durum nedeniyle ayrılmak zorunda kaldığı dönemdeydi. Yani her iki futbolcu da yerel liglerinde uzun süre kalmayı hedeflemedi. Onlar şunu anlamıştı: büyük başarılara ulaşmak için yerel ligde en iyi olmak yeterli değildir, çünkü oradan üst düzey liglere geçiş çok nadirdir.
Kazakistan Premier Ligi’ne bakıldığında, futbolcular yıllarca potansiyelli olarak kalabilir ve Avrupa standartlarına göre bile iyi maaş alabilir. Ayrıca yabancı oyuncu limiti, kulüpleri Kazak oyunculara yüksek maaş vermeye zorlar. Bu şartlarda her oyuncu daha iyi şartlar ve istikrarı bırakmak istemeyebilir.
Bir diğer önemli nokta ise onların çok erken yaşta profesyonel futbola başlamasıdır. Khusanov 18 yaşında Belarus liginde düzenli oynuyordu, Khvicha ise aynı yaşta Rustavi’de 18 maçta 3+3 istatistiği yaptı. Kazakistan’da ise 18 yaşında düzenli ilk 11 oynayan futbolcular nadirdir.
Önceki faktörlerden hareketle ortam seviyesinin sürekli yükselmesi görülmektedir. Khvicha ve Abdukodir’in adımları kademeli, baskısız olmuştur. Her bir sonraki adım daha güçlü bir lig olmuş ve onları uyum sağlamaya zorlamıştır. Kazakistan’da ise futbolcunun zirve dönemi genellikle yerel ligde geçer ve 27–28 yaşında gitmek zorunda kalır, bu da gelişimi yavaşlatır.
Bir diğer önemli faktör — net güçlü özelliğe sahip futbolcu olmaktır. Khvicha’nın dribbling, cesaret ve kritik anlarda sorumluluk alma gibi belirgin bir tarzı vardır. Khusanov ise hızlı, çok yönlü bir savunmacıdır ve ikili mücadelelerde sertlik göstermekten çekinmez. İkisinin de güçlü lig kulüplerini cezbeden net “marka” özellikleri vardır.
Kazakistan’da ise kendi tarzı olan futbolcular nadirdir. Genelde “iyi ama belirgin bir özelliği yok” şeklinde tanımlanırlar.
Şu anda Dastan Satpaev yolunda bazı benzerlikler görülmektedir. O 16 yaşında Kairat A takımında oynamaya başlamış, 2025 yılında ligin en golcü oyuncusu olmuştur. Aynı yaşta Kazakistan milli takımına çağrılmış ve scoutlar tarafından yüksek değerlendirilerek Chelsea ile ön sözleşme imzalamıştır. Ancak kariyerinin sonraki aşamasının nasıl olacağı şu an için soru işaretidir.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
