Breyfonn muzligi, bir vaqtlar Rugalann mintaqasining "oq tanlilar g‘ururi" va "Norvegiyaning janubiy qutbi" nomini olgan muzlik, hozirda juda tez yo‘q bo‘lib ketmoqda. Olimlar, 10 yil ichida Breyfonn muzligining butunlay yo‘q bo‘lishi mumkinligini taxmin qilishmoqda.
2025-yilda Annals of Glaciology ilmiy jurnalida chop etilgan yangi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, Breyfonn muzligi 1950-yillardan beri o‘z maydonining 93-94 foizini yo‘qotgan. 1955-yildagi 3,3 kvadrat kilometr maydonga nisbatan, 2024 yilga kelib, bu maydon atigi 0,17 kvadrat kilometrgacha kamaygan.
Breyfonn ilgari Rugalann va Vestland mintaqalari chegarasida yagona muz qatlami bo‘lgan, ammo 1980-yillardan boshlab u alohida bo‘laklarga parchalana boshlagan. Muzlikning eroziyasi 2018 yildan beri tezlashgan, bu esa yozlarning iliqlashuvi va qishning yumshoq bo‘lishi bilan bog‘liq. Olimlar muzlikning ba’zi qismlarida 1970-yillarning oxiridan beri 45 metrgacha qisqarishni qayd etishdi.
So‘nggi yillarda muzlikning eng katta qoldiqlari har yili taxminan bir metr qalinlikni yo‘qotmoqda. Breyfonnning joylashuvi ham uning zaifligiga hissa qo‘shmoqda. Muzlik past va tekis bo‘lib, balandligi 200 metrdan kam, bu esa iqlim isishi bilan sovuqroq mintaqalarga chekinish imkoniyatini yo‘q qiladi.
Breyfonn muzligi hozirda Global Glacier Casualty List deb nomlangan muzliklar ro‘yxatiga kiritilgan va uning to‘satdan pasayishi muzliklarning yo‘qolish xavfi ostidagi ro‘yxatiga kiritilishiga sabab bo‘ldi. Olimlar, muzlikni sun’iy yo‘ldosh orqali kuzatishni rejalashtirmoqdalar va uning kelajagi haqidagi taxminlar olib borilmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
Mehmon guruhidagi foydalanuvchilar ushbu nashrga izoh qoldira olmaydi.
