AQSH maxsus kuchlari Venesuela prezidenti Nikolas Maduroni qo‘lga olgani haqidagi xabarlar ortidan Karakasdagi hayot bir zumda boshqa ritmga o‘tdi. Mamlakatda hokimiyat tepasida vitse-prezident Delsi Rodriges turgan yangi boshqaruv tizimi «qat’iy tartib»ga o‘tgani aytilmoqda: ko‘chalarda patrullar ko‘paydi, blokpostlar qo‘yildi, tekshiruvlar kuchaytirildi. Xorijiy OAVlar qayd etishicha, Venesuelada vaqtincha rahbarlik ham aynan Rodriges qo‘liga o‘tgan.
Ko‘chalardagi blokpostlar: tekshiruv, tintuv va telefonlargacha nazorat
Poytaxt va yirik shaharlar atrofida yo‘lovchilarni to‘xtatish, mashinalarni ko‘zdan kechirish, ba’zi holatlarda telefonlarni tekshirish holatlari haqida xabarlar tarqaldi. Rasmiy talqinga ko‘ra, maqsad — AQSH amaliyotida «yordam berganlar»ni aniqlash. Ayrim muxolifat faollari va jurnalistlar qo‘lga olingani haqida ham ma’lumotlar bor.
Eng diqqatga sazovor jihat: bu patrullarga faqat harbiy va politsiya emas, balki kolektivos ham jalb qilingani tilga olinmoqda. Kolektivos — hukumatga yaqin, qurollangan guruhlar sifatida tanilgan, ular ko‘p yillardan beri namoyishlar va saylovoldi aksiyalari paytida muxolifatga qarshi kuch ishlatish holatlari bilan «nom chiqargan» tuzilmalar hisoblanadi.
Kolektivos kim va nega ulardan qo‘rqishyapti?
Venesuelada kolektivos deganda yagona markazlashgan tashkilot emas, turli guruhlar yig‘indisi tushuniladi. Ular, odatda, rejimni himoya qilish, ko‘chada nazorat o‘rnatish va norozilik kayfiyatini «sovitish» vazifasini bajarib kelgani aytilgan. Shu bois ham bugungi tekshiruvlar oddiy xavfsizlik chorasi emas, balki jamiyatga «hech kim erkin harakatlana olmaydi» degan signal sifatida qabul qilinayotgani seziladi.
Karakas ko‘chalaridagi kollektivos. Foto: Jesus Vargas / Getty Images
Qayd etilishicha, Karakas markazidagi Miraflores saroyi atrofida ham xavfsizlik kuchlari faolligi oshgan. Maduro esa so‘nggi paytlarda saroyda emas, poytaxtning janubi tarafdagi Fuerte-Tiun harbiy bazasi hududida ko‘proq ko‘ringani, aynan shu yo‘nalishda ham zarbalar va amaliyotlar bo‘lgani haqida tahlillar keltirilmoqda.
Dron voqeasi: «o‘zniki» chiqib qolgan xavf
Ko‘chalardagi zich nazorat ba’zan tushunmovchilikka ham sabab bo‘lyapti. Masalan, Miraflores yaqinida uchib o‘tayotgan dronlarga qarata o‘t ochilgani, keyin esa ular politsiya dronlari ekani ma’lum bo‘lgani haqida gap-so‘zlar tarqaldi. Bu holatning o‘zi ham vaziyat naqadar asabiy va nazorat haddan tashqari oshganini ko‘rsatadi.
Diasporada bayram, mamlakat ichida esa sukut va xavotir
Kolumbiya, AQSH va boshqa davlatlardagi venesuelaliklar diasporasi Maduro qo‘lga olingani haqidagi xabarni ko‘chadagi bayramlar bilan kutib olgani aytiladi. Venesuelaning o‘zida esa shunday ommaviy quvonch ko‘rinmadi. Sabab oddiy: rejim mexanizmi joyida, faqat uning eng yuqori nuqtasi — yagona rahbaridan mahrum bo‘lgan. Qolgan «bostirish apparati» esa ishlab turibdi.
Karakas bozoriga kirish joyini qo‘riqlayotgan kolektivos a’zolari. 2026-yil 4 yanvar
Boris Vergara / Anadolu / Getty Images
Bundan tashqari, hatto Madurodan norozi qatlam orasida ham quvonchdan ko‘ra xavotir, ishonchsizlik va noaniqlik kayfiyati ustun ekani aytilyapti. Xorijiy tahlillarda Venesuela «porox bochkasi»ga o‘xshash xavfli holatga yaqinlashgani, chunki turli qurollangan guruhlar manfaati to‘qnash kelishi mumkinligi ta’kidlanadi.
Kichik aksiyalar ham bo‘ldi, lekin yo‘nalishlar turlicha
Karakas va boshqa shaharlarda ko‘cha aksiyalari bo‘lgani haqida xabarlar bor, ammo ular lokal, kamsonli bo‘lgani aytiladi. Qizig‘i, aksiyalarning bir qismi AQSHning Venesuela ichki ishlariga aralashuviga qarshi ruhda o‘tgan. Bu mitinglar ham politsiya, harbiylar va kolektivos tomonidan sinchkovlik bilan kuzatib borilgani qayd etilmoqda.
Iqtisodiy front: cheklovlar, vahima va kamaygan harakat
Do‘konlar cheklovlar bilan ishlayotgani, birinchi kunlarda odamlar vahimaga tushib, omborni «to‘ldirish»ga uringani haqida gapirilmoqda. Kafe va jamoat joylarida odamlar odatdagidan kam. Ayrim hududlarda elektr va suv uzilishi, uyali aloqa bilan muammolar paydo bo‘lgani haqida ham ma’lumotlar tilga olinadi — bu ham tashqi zarbalar, ham yillar davom etgan inqirozning yig‘ilib qolgan oqibatlari bilan bog‘lanishi mumkin.
Odamlar nima deydi? Asosiy his — «tushunmaslik»
Ko‘chadagi oddiy odamlar kayfiyatini bir so‘z bilan aytsa bo‘ladi: noaniqlik. «Nima bo‘ladi?» degan savol har bir gapning ortida turibdi. Rejim o‘zgargandek ko‘rinsa-da, ko‘p narsa avvalgidek qolgani uchun jamiyatda ishonch paydo bo‘lmayapti.
Xulosa
Maduro qo‘lga olingani haqidagi xabar — faqat Venesuela uchun emas, butun mintaqadagi siyosiy muvozanat uchun ham katta signal. Karakasda esa hozircha asosiy manzara bitta: kuchli nazorat, zich patrul, kamaygan harakat va odamlar qalbidagi og‘ir savol — ertaga nimalar bo‘ladi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
