Jahon iqtisodiyotining "arteriyasi" hisoblangan Ho‘rmuz bo‘g‘ozi ayni damda ulkan harbiy poligonga aylangan. Eron va AQSH o‘rtasidagi zaharxanda bayonotlar va ochiq to‘qnashuvlar neft bozorini larzaga solmoqda. Zamin.uz mintaqadagi so‘nggi qaltis vaziyat va dengiz yo‘llari taqdiri haqidagi eng muhim ma’lumotlarni to‘pladi.
4 mart kuni Eron tomoni Ho‘rmuz bo‘g‘ozi ustidan mutlaq hukmronlik o‘rnatilganini e’lon qildi. Islom Respublikasi harbiy-dengiz kuchlari vakili Muhammad Akbarzodaning so‘zlariga ko‘ra, ushbu strategik yo‘lakdan o‘tishga jazm qilgan har qanday xorijiy kema Tehronning raketalari va dronlari nishoniga aylanadi.
Trampning "javob yurishi" va sug‘urta kafolatlari
AQSH prezidenti Donald Tramp bu tahdidlarga tezkor javob qaytardi. U Truth Social platformasida Amerika harbiy-dengiz kuchlari neft tankerlarini himoya qilishga tayyorligini bildirdi:
- Harbiy kuzatuv: Zarur bo‘lsa, AQSH HDK kemalari tankerlarni bo‘g‘oz orqali xavfsiz kuzatib o‘tadi.
- Moliyaviy qalqon: Xalqaro moliyaviy taraqqiyot korporatsiyasiga (DFC) Fors ko‘rfazidagi tijoriy kemalar uchun maxsus sug‘urta va kafolatlar berish vazifasi yuklandi. Bu dengiz savdosini to‘xtab qolishdan qutqarishga qaratilgan qadamdir.
CENTCOM: "Eronning bitta ham kemasi qolmadi"
Siyosiy bayonotlar fonida harbiy harakatlar ham ayovsiz davom etmoqda. AQSH Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) rahbari admiral Bred Kuperning ta’kidlashicha, urush boshlangandan buyon Eronning 17 ta kemasi, jumladan, bir suvosti kemasi yo‘q qilingan. Uning so‘zlariga ko‘ra, hozirda Fors va Ummon ko‘rfazlarida Eron harbiy flotining qoldiqlari ham qolmagan.
Mintaqadagi fojiaviy manzara
28 fevralda boshlangan AQSH va Isroilning Eron yadroviy dasturiga qarshi amaliyoti og‘ir oqibatlarga olib keldi:
- Qurbonlar: So‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, Eronda 787 kishi halok bo‘lgan.
- Yetakchilar halokati: Eron oliy rahnamosi Ali Xominaiy va bir qator generallarning vafot etgani tasdiqlandi.
- Javob zarbalari: Tehron ham bo‘sh kelmayapti — Isroil va qo‘shni arab davlatlaridagi AQSH bazalariga raketa hujumlari uyushtirildi.
Neft inqirozi: Dunyoni nima kutmoqda?
Bo‘g‘ozdagi qatnov to‘xtatilgani sababli, kamida 150 ta neft tankeri ochiq dengizda to‘planib qolgan. Bu yerdan jahon neftining 20 foizi va suyultirilgan gazning 30 foizi o‘tishini hisobga olsak, vaziyat o‘ta xavotirli.
Prognoz: Agar Ho‘rmuz bo‘g‘ozi uzoq muddatga yopilsa, kuniga 10 million barrel neft tanqisligi yuzaga kelishi mumkin. Bu esa yoqilg‘i narxining osmonga chiqishi va global iqtisodiy inqiroz demakdir.
Sizningcha, AQSH harbiy kuzatuvi neft tankerlarining xavfsizligini ta’minlay oladimi yoki bu vaziyatni yanada keskinlashtiradimi?
Dunyoni o‘zgartirayotgan eng muhim voqealar tafsilotini zamin.uz bilan birga kuzating.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
